TuThuong.comTự Thưởng
Chọn món theo mức ngân sách

Tự thưởng khi đang eo hẹp tiền: chọn món dưới một bữa ăn ngoài mà vẫn thấy đáng

Đang eo hẹp vẫn tự thưởng được nếu đổi luật: mốc dưới một bữa ăn ngoài, lấy tiền từ khoản tiết kiệm được, ưu tiên thời gian và đồ có sẵn.

Middle-aged Vietnamese electrician resting on a plastic stool in a small backyard, holding a glass of iced tea after work, side view, warm late afternoon light

Khi tiền eo hẹp, bạn vẫn nên tự thưởng, nhưng với mốc thấp hơn hẳn: mỗi lần không quá một bữa ăn ngoài, lấy tiền từ chính khoản vừa tiết kiệm được, và ưu tiên những thứ dùng thời gian hoặc đồ có sẵn trước khi phải mua mới. Cắt sạch mọi niềm vui có tốn tiền thường làm người ta bỏ cuộc giữa chừng, rồi tiêu bù một lần lớn hơn.

Eo hẹp ở đây có thể là cuối tháng chưa tới kỳ lương, là giai đoạn đang dồn tiền cho một việc lớn trong nhà, hay là lúc thu nhập giảm. Luật bên dưới giúp tự thưởng vẫn còn, đủ để giữ động lực, mà không đẩy bạn lùi lại một bước trong kế hoạch.

Eo hẹp thì đổi luật, không bỏ hẳn

Lý do để giữ tự thưởng lúc khó khăn khá thực tế. Một kế hoạch tiết kiệm kéo dài nhiều tháng mà không có điểm nghỉ nào giống như đi bộ đường dài không có chỗ dừng uống nước. Người ta không bỏ vì thiếu ý chí, mà vì quá mệt. Một món nhỏ đúng lúc, đã hẹn trước, cho bạn một mốc để hướng tới trong tuần.

Nhưng luật phải khác lúc dư dả ở ba chỗ. Thứ nhất, mốc hạ xuống còn dưới một bữa ăn ngoài, và không có món tầng vừa hay tầng lớn nào trong giai đoạn này. Thứ hai, tiền tự thưởng không lấy từ ngân sách sinh hoạt mà lấy từ phần bạn vừa tiết kiệm được nhờ một thay đổi cụ thể. Thứ ba, nhịp thưa hơn: gắn với một việc đã làm xong, không gắn với ngày trong tuần.

Điều cần tránh là biến tự thưởng thành lý do để chi khi đang thiếu. Nếu bạn đang phải hoãn một khoản bắt buộc như tiền nhà, tiền học của con, thì giai đoạn đó chỉ nên dùng các niềm vui gần như không tốn tiền, và chờ đến khi các khoản bắt buộc ổn lại mới mở lại phần có chi.

Cũng nên phân biệt eo hẹp tạm thời với eo hẹp kéo dài. Cuối tháng chờ lương là chuyện vài ngày, luật trên áp dụng nhẹ nhàng. Thu nhập giảm vì đổi việc hay vì mùa vụ có thể kéo dài nhiều tháng, lúc đó bạn nên đặt hẳn một mốc thời gian để xem lại, chẳng hạn sau ba tháng, thay vì chờ mọi thứ tự trở lại như cũ.

Ba nguồn để tự thưởng khi gần như không có tiền dư

Tiền vừa tiết kiệm được. Tuần này bạn tự nấu cơm mang đi thay vì ăn ngoài ba bữa. Phần chênh lệch đó chia đôi: một nửa vào quỹ để dành, một nửa thành tiền tự thưởng. Cách này làm tự thưởng gắn liền với việc tiết kiệm, nên càng tiết kiệm càng có thưởng.

Thời gian. Một buổi sáng không đặt báo thức, một buổi chiều ra công viên đọc sách, một tối tắt điện thoại sớm. Với người đang làm thêm nhiều giờ để bù thu nhập, thời gian trống thường quý hơn món đồ.

Đồ có sẵn chưa dùng tới. Bộ ấm trà được tặng còn trong hộp, cuốn sách mua từ lâu chưa đọc, bộ màu vẽ cất trong tủ. Lấy ra dùng lần đầu cũng có cảm giác mới, và không tốn thêm đồng nào.

Kỹ năng đổi lấy niềm vui. Bạn biết sửa xe, cắt tóc, nấu một món ngon, còn người bạn thân biết may vá hay chụp ảnh. Đổi cho nhau một buổi là cả hai cùng có một món tự thưởng mà không ai phải chi tiền. Cách này hợp với người ở gần bạn bè, đồng nghiệp hay hàng xóm thân.

Bảng món theo ba mốc khi eo hẹp

Ba mốc dưới đây đều nằm dưới một bữa ăn ngoài. Chọn món theo việc bạn cần lúc đó: nghỉ, vui, hay thấy mình đang tiến lên.

MốcKhi cần nghỉKhi cần vuiKhi cần thấy mình đang tiến lên
Gần như không tốn tiềnNgủ trưa trọn vẹn cuối tuần, tắm lâu bằng nước ấm, đi bộ chậm buổi sángGọi điện cho bạn cũ, xem lại bộ phim yêu thích, nấu món tuổi thơDọn lại một ngăn tủ, viết ra những việc đã làm được trong tháng
Bằng một ly đồ uốngNgồi quán quen một tiếng không làm gìMột cây hoa nhỏ hoặc vài cành hoa tươiMột cuốn sổ mới để ghi kế hoạch tiết kiệm
Gần bằng một bữa ăn ngoàiGói trà ngon hay túi cà phê hạt cho cả tuầnVé xem phim giờ sớm, một bữa ăn ngon với món chưa thửCuốn sách về kỹ năng bạn đang học, ít dụng cụ cho thú vui

Cột cuối là cột hay bị bỏ quên. Khi eo hẹp, cảm giác "mình đang tiến lên" quan trọng không kém cảm giác vui, vì nó nhắc bạn rằng giai đoạn này có điểm kết thúc.

Khi chọn trong bảng, ưu tiên món ở hàng thấp nhất còn đáp ứng được nhu cầu. Nếu một buổi ngủ trưa trọn vẹn đã đủ làm bạn thấy được nghỉ, không cần lên hàng trên. Hàng trên chỉ dùng khi hàng dưới đã thử mà không đủ, hoặc khi đã gom được tiền tự thưởng từ hai tuần.

Tình huống: anh Tâm dồn tiền sửa mái nhà

Anh Tâm là thợ điện ở Cần Thơ, đang dồn tiền sửa lại mái nhà trước mùa mưa. Kế hoạch là bốn tháng, gần như mọi đồng dư đều vào quỹ sửa nhà. Tháng đầu anh cắt hết, kể cả ly cà phê sáng với đồng nghiệp. Đến cuối tháng anh thấy mệt và cáu, và có một tối anh gọi một bữa ăn tối linh đình với bạn bè, tốn bằng cả tuần tiết kiệm.

Sang tháng thứ hai anh đổi cách. Anh giữ ly cà phê sáng nhưng chỉ ba buổi một tuần thay vì bảy. Phần tiết kiệm từ bốn buổi còn lại, anh chia đôi: một nửa vào quỹ mái nhà, một nửa để cuối tuần mua một món nhỏ cho mình, lúc là gói trà ngon, lúc là đôi găng tay làm việc mới vì đôi cũ đã rách.

Cuối tháng thứ tư, quỹ sửa nhà đủ, chỉ trễ hơn dự tính một tuần. Điều anh Tâm rút ra là món tự thưởng nhỏ không làm chậm kế hoạch bao nhiêu, trong khi một lần tiêu bù vì quá căng thì làm chậm cả tuần. Cái anh cần không phải ý chí mạnh hơn, mà là một van xả nhỏ được mở đúng lúc.

Một chi tiết nhỏ khác: anh Tâm chọn những món có ích cho công việc hoặc cho việc nghỉ ngơi sau giờ làm, như đôi găng tay hay gói trà. Món tự thưởng lúc eo hẹp mà dùng được hằng ngày thì cảm giác được thưởng kéo dài lâu hơn nhiều so với một món chỉ vui trong một buổi.

Lịch tự thưởng một tháng khi eo hẹp

Lịch này đơn giản để giữ được cả tháng. Bạn có thể dời ngày, nhưng nên giữ thứ tự và giữ luật nguồn tiền.

  1. Tuần một: chọn một thay đổi tiết kiệm cụ thể, ví dụ mang cơm trưa bốn ngày. Cuối tuần chỉ dùng một niềm vui không tốn tiền.
  2. Tuần hai: tính số tiền tiết kiệm được từ thay đổi đó. Chia đôi, một nửa vào quỹ để dành, một nửa giữ riêng làm tiền tự thưởng.
  3. Tuần ba: dùng tiền tự thưởng cho một món ở mốc "bằng một ly đồ uống" hoặc giữ lại để gộp với tuần sau.
  4. Tuần bốn: nếu đã gộp, chọn một món ở mốc "gần bằng một bữa ăn ngoài". Nếu không còn tiền tự thưởng thì dùng một món có sẵn trong nhà.
  5. Cuối tháng: ghi lại đã tiết kiệm bao nhiêu, đã tự thưởng bao nhiêu. Nếu phần tự thưởng lớn hơn phần vào quỹ, tháng sau giảm tỷ lệ chia xuống còn một phần ba.

Giữ luật nguồn tiền là chỗ quan trọng nhất của lịch. Khi tiền tự thưởng chỉ sinh ra từ việc tiết kiệm, bạn không thể vô tình tiêu quá sức.

Dấu hiệu nên tạm dừng mọi món tự thưởng có tốn tiền

Luật chia đôi tiền tiết kiệm phù hợp với eo hẹp thông thường. Nhưng có những lúc ngay cả món nhỏ cũng nên dừng lại một thời gian, cho đến khi tình hình ổn hơn. Nếu gặp từ hai dấu hiệu dưới đây trở lên, hãy chuyển hẳn sang các niềm vui không tốn tiền.

  • Bạn đã phải hoãn hoặc trả thiếu một khoản bắt buộc trong tháng, như tiền nhà, tiền điện nước hay tiền học.
  • Số dư cuối tháng thấp hơn số tiền cần cho một tuần sinh hoạt bình thường.
  • Bạn bắt đầu tính đến chuyện mượn tiền người quen để qua tháng.
  • Món tự thưởng nhỏ đã xuất hiện nhiều hơn một lần mỗi tuần mà bạn không nhớ đã hẹn từ trước.
  • Sau mỗi lần tự thưởng, cảm giác chủ yếu là lo thay vì vui.

Tạm dừng không có nghĩa là bỏ. Hãy đặt một mốc cụ thể để mở lại, ví dụ khi đã trả đủ khoản bắt buộc của tháng và còn dư bằng một tuần sinh hoạt. Có mốc rõ ràng, giai đoạn tạm dừng sẽ giống một chặng nghỉ có hạn thay vì một lời cấm vô thời hạn, và bạn ít có xu hướng phá lệ hơn.

Những việc không cần làm khi eo hẹp

Một số thói quen nghe hợp lý nhưng lại làm giai đoạn eo hẹp nặng nề hơn. Có thể bỏ qua chúng mà không mất gì.

  • Không cần mua món tự thưởng "tốt hơn để dùng lâu" vào lúc này. Đồ bền đáng mua, nhưng dời sang sau khi qua giai đoạn khó.
  • Không cần đi săn giảm giá để tự thưởng. Thời gian lướt tìm khuyến mãi thường kéo theo những món không định mua.
  • Không cần giải thích với ai vì sao bạn tự thưởng một món nhỏ. Món nhỏ có kế hoạch không phải sự lãng phí.
  • Không cần tự thưởng mỗi tuần nếu tuần đó không có gì để tiết kiệm. Tuần trống thì dùng niềm vui không tốn tiền là đủ.
  • Không cần so với người khác đang tự thưởng gì. Mốc của bạn tính theo túi tiền của bạn trong giai đoạn này.

Còn một việc nên làm thay vào đó: viết ra món lớn bạn sẽ tự thưởng khi giai đoạn này qua đi. Biết trước có một điểm đến làm những tuần tiết kiệm dễ chịu hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Đang trả nợ thì có nên tự thưởng không?

Có, nhưng chỉ ở mốc rất nhỏ và chỉ từ phần tiết kiệm được nhờ thay đổi thói quen. Khoản trả nợ hằng tháng phải được trả đủ trước, tự thưởng không bao giờ được làm chậm khoản đó.

Tự thưởng bằng đồ ăn ngon khi eo hẹp có ổn không?

Ổn nếu đó là một bữa có hẹn trước và nằm trong mốc. Không ổn khi thành phản xạ mỗi lần căng thẳng, vì vừa tốn tiền đều đặn vừa không tốt cho sức khoẻ khi lặp lại nhiều.

Chia đôi tiền tiết kiệm có làm kế hoạch chậm quá không?

Chậm hơn một chút nhưng thường về đích chắc hơn. Nếu thấy chậm quá, đổi tỷ lệ thành một phần ba cho tự thưởng, hai phần ba vào quỹ. Đừng bỏ hẳn phần tự thưởng.

Có nên mua trước món tự thưởng rồi tiết kiệm bù sau không?

Không nên trong giai đoạn eo hẹp. Mua trước rồi bù sau là đảo ngược thứ tự, rất dễ bù không đủ. Tiết kiệm trước, có tiền rồi mới tự thưởng.

Bao lâu thì nên xem lại mức tự thưởng khi đã bớt eo hẹp?

Khi các khoản bắt buộc đã ổn hai tháng liên tiếp và quỹ dự phòng bắt đầu có lại, bạn có thể nâng dần mốc lên tầng vừa. Nâng từng bước, không nhảy thẳng lên mức cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138