TuThuong.comTự Thưởng
Tự thưởng lành mạnh

Tự thưởng bao lâu một lần: nhịp nhỏ hằng tuần, vừa hằng quý, lớn hằng năm

Tự thưởng bao lâu một lần là vừa: nhịp ba tầng tuần, quý, năm; dấu hiệu nhịp đang quá dày hoặc quá thưa; cách đặt lịch cả năm cho người đi làm.

Retired Vietnamese man watering a row of potted herbs on a sunny rooftop terrace in the early morning, seen from behind, soft golden light, medium wide shot

Nhịp tự thưởng hợp với phần đông người đi làm có ba tầng: một niềm vui nhỏ mỗi tuần, một phần thưởng vừa mỗi quý, và một phần thưởng lớn mỗi năm, tất cả lấy chung từ một quỹ tự thưởng hằng tháng đã tách sẵn từ ngày nhận lương. Thưởng mỗi ngày làm phần thưởng nhạt đi và khó kiểm soát; cả năm mới thưởng một lần thì quãng chờ quá dài, dễ nản.

Phần dưới giải thích vì sao ba tầng vận hành tốt hơn một tầng, cách chia quỹ cho từng tầng, dấu hiệu nhịp của bạn đang quá dày hay quá thưa, mẫu lịch một năm, và cách điều chỉnh cho người làm ca, người về hưu hay người có con nhỏ, những người mà tuần làm việc không giống lịch văn phòng. Không cần làm theo đúng từng tầng; mục tiêu là có nhịp, còn nhịp cụ thể thế nào là việc của riêng bạn.

Vì sao nhịp quan trọng hơn cỡ món

Hai người cùng chi một tỷ lệ thu nhập như nhau cho tự thưởng có thể có trải nghiệm rất khác. Người thứ nhất chia đều thành ly trà sữa mỗi chiều; sau vài tuần, ly trà sữa thành thói quen, không còn là phần thưởng, và nếu thiếu một hôm thì thấy khó chịu. Người thứ hai dồn cả năm cho một chuyến đi; mười một tháng còn lại không có gì để mong, và chuyến đi chịu áp lực phải thật hoàn hảo.

Niềm vui từ một phần thưởng phụ thuộc nhiều vào khoảng cách giữa các lần. Lặp lại quá dày, nó thành nếp sinh hoạt, mất cảm giác đặc biệt. Quá thưa, mỗi lần lại phải gánh quá nhiều kỳ vọng. Nhịp vừa phải giữ được cả hai: có cái mong gần, có cái mong xa.

Nhịp còn quan trọng vì một lý do thực tế: nó giúp bạn tiêu quỹ đúng như đã định. Khi có lịch, bạn biết tuần này đã dùng phần nhỏ, quý này còn phần vừa, năm nay đang gom cho phần lớn. Không có lịch, quỹ thường bị tiêu hết vào những phần nhỏ rải rác và phần lớn không bao giờ đến. Đó cũng là lý do nhiều người nói mình tự thưởng thường xuyên mà vẫn thấy chưa từng thưởng mình cho ra trò: tiền đã đi hết qua những lần nhỏ không ai nhớ.

Ba tầng nhịp và cách chia quỹ

Bảng dưới gợi ý cách chia quỹ tự thưởng hằng tháng cho ba tầng. Tỷ lệ là của quỹ, không phải của thu nhập:

TầngBao lâu một lầnPhần của quỹCỡ mónVí dụ
NhỏMỗi tuần hoặc hai tuầnKhoảng hai phần nămBằng một ly cà phê đến một bữa ăn ngoàiBó hoa nhỏ, buổi cà phê sáng chủ nhật, cuốn tạp chí
VừaMỗi quýKhoảng hai phần năm, dồn ba thángKhoảng một ngày côngMột lớp học ngắn, một món đồ dùng tốt hơn, một buổi hoà nhạc
LớnMỗi nămKhoảng một phần năm, dồn mười hai thángGom vài thángChuyến đi ngắn, món đồ bền dùng nhiều năm

Tỷ lệ chia có thể đổi theo tính cách. Người thích những niềm vui nhỏ đều đặn có thể để tầng nhỏ lớn hơn; người thích có một mục tiêu xa để mong có thể dồn thêm cho tầng lớn. Điều nên giữ là đủ cả ba tầng, kể cả khi một tầng chỉ rất nhỏ, vì mỗi tầng phục vụ một nhu cầu khác: tầng nhỏ cho nhịp tuần, tầng vừa cho từng chặng việc, tầng lớn cho cả năm.

Khi quỹ tự thưởng rất nhỏ, tầng lớn có thể chuyển thành hai năm một lần, hoặc tầng nhỏ chuyển thành những niềm vui gần như không tốn tiền. Nhịp ba tầng vẫn giữ được, chỉ cỡ món thay đổi.

Dấu hiệu nhịp đang quá dày

Nhịp quá dày thường không lộ ra qua số tiền mà qua cảm giác. Nếu thấy mình có từ hai dấu hiệu trở lên dưới đây, hãy giãn nhịp tầng nhỏ ra:

  • Phần thưởng nhỏ đã thành việc làm mỗi ngày, bỏ một hôm thì thấy bứt rứt.
  • Không nhớ được tuần trước mình đã thưởng gì.
  • Mỗi lần thưởng phải chọn món to hơn lần trước mới thấy vui.
  • Lý do để thưởng ngày càng mơ hồ: "hôm nay cũng ổn", "trời mưa", "thứ Sáu rồi".
  • Quỹ tự thưởng luôn hết trước khi tới tầng vừa, tầng lớn thì chưa bao giờ có.
  • Món thưởng nhỏ thường là đồ ăn nhiều đường hoặc nhiều dầu mỡ, dần dần ảnh hưởng tới sức khoẻ.

Cách giãn đơn giản nhất: chọn một ngày cố định trong tuần cho phần thưởng nhỏ, ví dụ sáng chủ nhật, các ngày khác không có. Chỉ cần ranh giới đó, phần thưởng nhỏ sẽ quay lại thành thứ để mong chứ không phải thứ quen tay. Những ngày khác trong tuần nếu vẫn muốn một ly nước ngoài, cứ tính nó vào tiền sinh hoạt, đừng gọi là phần thưởng.

Dấu hiệu nhịp đang quá thưa

Cả năm chỉ có một lần thưởng, và lần đó thường bị hoãn. Khi chỉ có một phần thưởng lớn, rất dễ hoãn nó vì luôn có lý do: việc chưa xong, tiền chưa đủ, chưa phải lúc. Cuối cùng cả năm không có gì.

Thấy mệt mỏi kéo dài mà không có gì để mong. Đây là dấu hiệu rõ nhất. Những tuần dài không có điểm dừng làm công việc nặng hơn thực tế.

Thỉnh thoảng bung ra một lần chi lớn bất ngờ. Nhịp quá thưa hay dẫn tới những lần tự thưởng không có kế hoạch, thường lớn hơn bất kỳ phần thưởng nào bạn định.

Quỹ tự thưởng dồn lại rất nhiều mà không dùng. Quỹ dồn lâu không phải dấu hiệu tiết kiệm giỏi, mà thường là dấu hiệu bạn chưa cho phép mình dùng nó.

Cách sửa: thêm tầng nhỏ trước, vì đó là tầng dễ bắt đầu nhất. Một niềm vui nhỏ có hẹn mỗi cuối tuần đã đủ thay đổi cảm giác của cả tuần làm việc. Sau đó mới thêm tầng vừa vào cuối quý gần nhất, và giữ phần thưởng lớn ở chỗ cũ nhưng ghi rõ ngày, để nó không bị hoãn mãi.

Mẫu lịch tự thưởng một năm

Lịch dưới cho một người làm giờ hành chính. Cột phần thưởng chỉ là ví dụ để bạn thay:

Thời điểmTầngPhần thưởng ví dụ
Mỗi sáng chủ nhậtNhỏCà phê ở quán mình thích, hoặc bữa sáng nấu chậm ở nhà
Cuối tháng baVừaMột lớp học vẽ màu nước một buổi
Cuối tháng sáuVừaMột đôi dép đi trong nhà êm, một chiếc gối tốt
Cuối tháng chínVừaMột buổi xem kịch hoặc hoà nhạc
Kỳ nghỉ cuối nămLớnChuyến đi ngắn hai ba ngày tới nơi chưa từng tới
Sinh nhậtThêm, không lấy từ ba tầngCó thể dùng một phần quỹ tầng vừa của quý đó

Để ý tầng vừa đặt vào cuối quý, trùng với thời điểm nhiều công việc chốt số. Như vậy phần thưởng gắn tự nhiên với việc xong một chặng, không cần nghĩ thêm lý do. Còn tầng lớn đặt vào kỳ nghỉ cuối năm vì đó là lúc dễ sắp xếp thời gian nhất. Nếu công việc của bạn bận nhất vào cuối năm, hãy dời tầng lớn sang đầu hè hoặc bất cứ lúc nào bạn chắc chắn được nghỉ trọn vài ngày.

Khi lịch bị vỡ: lỡ một tầng hoặc muốn dồn hai tầng

Lịch nào cũng có lúc vỡ. Một quý quá bận, bạn quên mất phần thưởng tầng vừa; một năm có chuyện gia đình, chuyến đi cuối năm phải huỷ. Câu hỏi thường gặp là có nên bù không. Nguyên tắc chung: bù được, nhưng không nhân đôi. Phần quỹ của tầng bị lỡ vẫn nằm đó, bạn có thể dùng nó vào quý sau cho một phần thưởng cùng cỡ, chứ không cộng hai quý thành một món gấp đôi.

Lý do là món gấp đôi thường được chọn trong tâm thế bù đắp, dễ quá tay và ít khi hợp với mình. Hai phần thưởng vừa ở hai quý liên tiếp thường vui hơn một phần thưởng to sau nửa năm chờ. Nếu thật sự có một món lớn bạn đã muốn từ lâu, hãy nói rõ với mình đó là chuyển phần tầng vừa sang tầng lớn của năm, và năm đó tầng vừa sẽ ít đi một lần.

Ngược lại, khi có dịp bất ngờ đáng thưởng giữa chừng, như được tăng lương hay hoàn thành một việc lớn ngoài kế hoạch, đừng phá lịch để thêm tầng mới. Hãy dùng phần thưởng của tầng gần nhất, đẩy sớm lên một chút. Giữ được số lần thưởng trong năm ổn định là cách để quỹ không bị rút cạn bởi những dịp bất ngờ, vốn xảy ra nhiều hơn ta tưởng.

Điều chỉnh nhịp cho người không làm giờ hành chính

Người làm ca như công nhân, điều dưỡng, bảo vệ, tài xế thường không có cuối tuần cố định. Với họ, tầng nhỏ nên gắn với ngày nghỉ sau chuỗi ca, không gắn với thứ trong tuần. Một chuỗi bốn ca đêm xong, buổi sáng ngủ dậy được một bữa ăn ngon ngoài quán là phần thưởng nhỏ có nhịp rõ ràng như sáng chủ nhật của người văn phòng.

Người về hưu thì ngược lại: ngày nào cũng có thể là ngày nghỉ, nên tầng nhỏ dễ thành thói quen hằng ngày. Cách giữ nhịp là gắn phần thưởng với những việc có chu kỳ: xong một mùa chăm vườn, đọc xong một cuốn sách dày, đi khám định kỳ thấy sức khoẻ ổn. Tầng vừa có thể là một chuyến về thăm quê hay thăm bạn cũ mỗi quý, còn tầng lớn là một chuyến đi xa hơn cùng bạn đồng niên vào mùa thời tiết dễ chịu.

Cha mẹ có con nhỏ thường thấy cả ba tầng đều xa vời. Với họ, tầng nhỏ nên là thời gian chứ không phải tiền: một giờ đi bộ một mình mỗi tuần khi người kia trông con. Tầng vừa và tầng lớn vẫn nên giữ, dù nhỏ, để có thứ gì đó là của riêng mình giữa những tháng dồn hết cho con. Khi con lớn hơn một chút, nhịp ba tầng có thể trở lại như người đi làm bình thường.

Câu hỏi thường gặp

Tự thưởng bao lâu một lần là hợp lý?

Phần đông người đi làm hợp với ba tầng: một niềm vui nhỏ mỗi tuần, một phần thưởng vừa mỗi quý và một phần thưởng lớn mỗi năm, tất cả lấy từ cùng một quỹ tự thưởng hằng tháng đã tách sẵn.

Tự thưởng mỗi ngày có sao không?

Món rất nhỏ mỗi ngày thường nhanh chóng thành thói quen, mất cảm giác phần thưởng và khó bỏ. Nếu muốn giữ một niềm vui hằng ngày, hãy coi nó là chi sinh hoạt và để phần thưởng thật cho nhịp tuần.

Chia quỹ tự thưởng cho các tầng thế nào?

Một cách gợi ý là khoảng hai phần năm cho tầng nhỏ, hai phần năm dồn cho tầng vừa mỗi quý và một phần năm dồn cho tầng lớn mỗi năm. Tỷ lệ đổi được theo tính cách mỗi người.

Người làm ca nên tự thưởng theo nhịp nào?

Gắn tầng nhỏ với ngày nghỉ sau mỗi chuỗi ca thay vì với cuối tuần. Tầng vừa và tầng lớn có thể giữ theo quý và năm như người làm giờ hành chính.

Làm sao biết mình đang tự thưởng quá thường xuyên?

Khi phần thưởng nhỏ thành việc mỗi ngày, bạn không nhớ tuần trước đã thưởng gì, lý do thưởng ngày càng mơ hồ và quỹ luôn hết trước khi tới tầng vừa. Lúc đó nên giãn tầng nhỏ ra.

Cả năm mới tự thưởng một lần có tốt hơn không?

Không hẳn. Quãng chờ quá dài dễ làm nản, phần thưởng hay bị hoãn và đôi khi dẫn tới những lần chi lớn bất ngờ. Thêm một tầng nhỏ hằng tuần thường giúp giữ nhịp tốt hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138