TuThuong.comTự Thưởng
Đồ dùng bền đáng đầu tư

Mua một con dao bếp tốt dùng mười năm: chọn lưỡi, cán và học cách mài giữ sắc

Thay vì mua cả bộ dao, tự thưởng một con dao chính thật tốt: chọn độ dài, độ cứng lưỡi, kiểu chuôi, rồi học mài, liếc, cất và dùng thớt đúng để giữ sắc lâu.

woman in an apron slicing a ripe tomato with a plain steel chef knife on a wooden board, kitchen counter, close-up from the side, soft daylight

Với người nấu ăn hằng ngày, tự thưởng một con dao chính thật tốt đáng hơn mua cả bộ dao: chọn lưỡi dài khoảng mười tám đến hai mươi phân, thép không gỉ có độ cứng vừa phải để mài được ở nhà, chuôi liền thép xuyên vào cán, cầm vừa tay, rồi đi kèm một viên đá mài và một chiếc thớt gỗ. Con dao đó, được mài và cất đúng cách, có thể theo bạn hàng chục năm.

Chị Hạnh, nhân viên ngân hàng ở Hải Phòng, nấu bữa tối cho bốn người gần như mỗi ngày bằng một bộ dao sáu chiếc mua từ lúc cưới. Chị dùng đúng hai chiếc, cả hai đều cùn đến mức thái cà chua phải cưa. Khi được thưởng cuối năm, chị trích ra khoảng hai ngày công để thay chúng bằng một con dao chính và một viên đá mài. Phần dưới là cách chọn và cách giữ con dao ấy.

Vì sao một con dao tốt thay được cả bộ dao bình thường

Đếm lại số dao bạn thật sự cầm trong một tuần nấu nướng: phần lớn gia đình chỉ dùng một con dao thái lớn và một con dao nhỏ để gọt. Những chiếc còn lại trong bộ, như dao răng cưa, dao lọc, dao bít tết, nằm trong giá gần như cả năm. Mua cả bộ nghĩa là chia ngân sách cho nhiều chiếc ít dùng, nên chất lượng chiếc dùng nhiều nhất bị kéo xuống.

Một con dao chính dài vừa phải làm được hầu hết việc trong bếp Việt: thái thịt, băm hành tỏi, cắt rau củ, lạng cá phi lê đơn giản. Việc duy nhất nó không nên làm là chặt xương. Chặt xương, chặt gà cần một con dao chặt riêng, sống dày, loại thường là đủ vì việc chặt cần độ nặng nhiều hơn độ sắc.

Chị Hạnh quyết định giữ lại con dao gọt nhỏ trong bộ cũ, mua thêm một con dao chặt loại thường ngoài chợ, và dồn phần lớn khoản tiền cho con dao chính. Cách chia này có lý do: dao chính là thứ chị cầm mỗi ngày, mỗi lần cắt là một lần cảm nhận được nó sắc hay cùn.

Nếu nhà bạn chủ yếu thái rau, cắt trái cây và ít khi thái thịt sống khối lớn, một con dao dài mười sáu đến mười tám phân có thể dễ cầm hơn. Người tay nhỏ hoặc bếp chật cũng nên chọn lưỡi ngắn hơn một chút, vì dao vừa tay mới là dao được dùng.

Chọn lưỡi dao: độ cứng và loại thép theo thói quen của bạn

Lưỡi dao là phần quyết định con dao giữ sắc được bao lâu và có dễ mài lại không. Bảng sau so ba nhóm phổ biến bằng ngôn ngữ của người dùng, không cần nhớ mác thép.

Nhóm lưỡiĐộ cứng thường gặpƯu điểmCần chú ý
Thép không gỉ độ cứng vừaKhoảng 55–58 HRCDẻo, ít mẻ, mài ở nhà dễ, chịu được thói quen hơi vụngMất sắc nhanh hơn, cần liếc thường xuyên
Thép không gỉ độ cứng caoKhoảng 59–62 HRCGiữ sắc lâu, lưỡi mỏng thái rất ngọtDễ mẻ nếu đập vào xương, đá hay thớt cứng; mài cần kiên nhẫn
Thép carbonThay đổi rộngRất sắc, mài nhanh lên cạnhGỉ nếu để ướt, đổi màu khi cắt đồ chua; phải lau khô ngay

Với người mới bắt đầu tự mài dao như chị Hạnh, nhóm thép không gỉ độ cứng vừa là lựa chọn an toàn: chịu được vài lần dùng sai mà không mẻ, và mài lại bằng đá ở nhà nhanh. Khi đã quen tay và quen chăm dao, bạn có thể nâng lên nhóm cứng hơn ở lần tự thưởng sau.

Người bán có thể không ghi độ cứng. Khi đó hãy hỏi thẳng lưỡi dao dùng cho thái hay cho chặt, có chịu được chặt xương nhỏ không. Một lưỡi mỏng, cứng mà người bán bảo chặt gì cũng được là dấu hiệu nên cẩn thận.

Cầm thử và soi phần chuôi, cán

Chuôi liền thép. Nhìn dọc sống dao và cán: phần thép chạy xuyên suốt tới cuối cán và được tán đinh hoặc bọc kín thì chắc chắn, không bao giờ rơi lưỡi. Lưỡi chỉ cắm ngắn vào cán rồi dán keo sẽ lỏng sau vài năm rửa nước nóng.

Điểm cân bằng. Đặt ngón trỏ ngay dưới chỗ lưỡi nối cán: dao cân bằng quanh điểm đó hoặc hơi nặng về lưỡi thì thái nhịp nhàng, ít mỏi cổ tay. Dao nặng hẳn về cán thì phải dùng lực ấn nhiều hơn.

Cán vừa tay. Cầm theo kiểu kẹp lưỡi bằng ngón cái và ngón trỏ, ba ngón còn lại ôm cán. Cán không được có gờ cấn vào lòng tay hay đốt ngón. Tay ướt vẫn phải bám, không trơn.

Chất liệu cán. Cán nhựa kỹ thuật hay gỗ ép nhựa chịu ẩm tốt, hợp bếp nhiều nước. Cán gỗ tự nhiên ấm tay nhưng cần lau khô và thỉnh thoảng thoa dầu ăn không mùi để không nứt.

Đế lưỡi gần cán. Một số dao có phần gờ thép dày ở cuối lưỡi giúp che ngón tay, nhưng phần gờ kéo dài xuống tận mép lưỡi sẽ cản đá khi mài. Gờ ngắn hoặc không có gờ thì mài trọn lưỡi dễ hơn.

Học mài dao bằng đá trong một buổi chiều

Con dao tốt mà không biết mài thì sau một năm cũng như dao thường. Đá mài là phần không thể thiếu của món tự thưởng này. Một viên đá hai mặt, mặt thô và mặt mịn, là đủ cho gia đình.

  1. Ngâm đá vào nước khoảng mười phút cho tới khi hết sủi bọt, nếu là loại đá cần ngâm. Đặt đá trên khăn ướt để không trượt.
  2. Bắt đầu với mặt thô hơn, khoảng một nghìn. Đặt lưỡi dao nghiêng chừng mười lăm đến hai mươi độ so với mặt đá. Mẹo ước góc: với lưỡi rộng khoảng bốn phân, nhấc sống dao khỏi mặt đá chừng một phân là xấp xỉ mười lăm độ.
  3. Đẩy lưỡi dọc mặt đá từ gót tới mũi, giữ đều góc. Làm khoảng mười đến hai mươi lượt một bên cho tới khi sờ nhẹ thấy một gờ thép mỏng ở mép bên kia.
  4. Lật dao, làm bên kia với số lượt tương đương cho tới khi gờ chuyển sang phía ngược lại.
  5. Chuyển sang mặt mịn, khoảng ba nghìn tới sáu nghìn, làm lại nhẹ tay hơn và ít lượt hơn để mép lưỡi phẳng mịn.
  6. Rửa sạch dao và đá, lau khô. Thử bằng cách thái một quả cà chua chín: lưỡi đi vào vỏ mà không cần ấn là đạt.

Lần đầu sẽ chậm và lưỡi có thể chưa đều. Điều đó bình thường. Nên tập trên con dao cũ trước, rồi mới đến con dao mới. Với dao dùng hằng ngày trong gia đình, mài bằng đá khoảng một hai tháng một lần là đủ, giữa các lần chỉ cần liếc.

Giữ sắc giữa các lần mài: thói quen từng ngày

Phần lớn dao cùn nhanh không phải vì thép kém mà vì cách dùng và cách cất. Những thói quen dưới đây gần như không tốn tiền.

Thói quenNênKhông nênVì sao
ThớtGỗ hoặc nhựa dẻoThớt kính, đá, inox, đĩa sứMặt cứng làm mép lưỡi quăn và mẻ chỉ sau vài nhát
Gạt đồ ăn trên thớtDùng sống daoDùng lưỡi gạt ngangGạt ngang làm quăn mép sắc
RửaRửa tay ngay, lau khôNgâm bồn, cho vào máy rửa bátNhiệt và va đập trong máy làm mẻ lưỡi, hỏng cán
CấtGiá nam châm, khe gỗ, bao lưỡiThả lẫn trong ngăn kéoVa vào dụng cụ khác, vừa mẻ vừa nguy hiểm
LiếcVài lượt trên thanh liếc trước khi nấuLiếc mạnh, nhanh, sai gócLiếc đúng giữ thẳng mép lưỡi, kéo dài thời gian giữa hai lần mài

Chị Hạnh đổi chiếc thớt kính trang trí sang một chiếc thớt gỗ dày, và đó là thay đổi làm con dao mới giữ sắc lâu hơn hẳn. Thớt gỗ cần rửa sạch, dựng đứng cho khô, thỉnh thoảng phơi nắng nhẹ. Thịt sống và đồ chín nên dùng hai thớt riêng.

Tự kiểm sau một tháng dùng con dao mới

Sau khoảng một tháng nấu nướng, chị Hạnh dành mười phút soát lại con dao và cách mình dùng nó. Những dấu hiệu dưới đây cho biết bạn đang giữ dao đúng hay đang làm nó cùn sớm.

  • Soi mép lưỡi dưới ánh đèn, cầm dao thẳng đứng nhìn từ trên xuống: chỗ nào phản chiếu ánh sáng thành chấm hoặc vệt sáng là chỗ mép đã quăn hoặc mòn.
  • Thái thử một tờ giấy mỏng cầm trên tay: dao sắc đi một đường liền, dao bắt đầu cùn sẽ xé giấy hoặc mắc lại ở một đoạn.
  • Xem mép lưỡi gần mũi và gần gót: mẻ ở mũi thường do chọc vào đồ cứng, mẻ ở gót thường do chặt.
  • Nhìn chỗ nối cán và lưỡi: có kẽ nước đọng, vệt đen là dấu hiệu dao được để ướt lâu.
  • Kiểm thớt: thớt có vết chém sâu chằng chịt là lực tay quá mạnh, dao sắc chỉ cần lực nhẹ.
  • Nhớ lại tuần qua có lúc nào dùng dao để cạy nắp, cắt dây, mở hộp không. Đó là những việc nên giao cho kéo.

Nếu sau một tháng mép lưỡi đã sáng lấp lánh nhiều chỗ, hãy liếc thường xuyên hơn và kiểm lại thớt. Nếu xuất hiện vết mẻ nhỏ, mài trên mặt thô của đá sẽ xoá được; mẻ lớn thì nhờ tiệm mài có kinh nghiệm. Ghi ngày mài lần đầu vào một mẩu giấy dán trong tủ bếp, để lần sau biết đã bao lâu.

Những thứ không cần mua kèm con dao tốt

Quầy dao thường bày nhiều phụ kiện. Phần lớn có thể bỏ qua ở lần tự thưởng này.

  • Máy mài dao điện hay dụng cụ mài kéo qua khe: nhanh nhưng ăn thép nhiều, góc cố định, làm mòn lưỡi tốt rất nhanh.
  • Bộ đá mài nhiều cấp: một viên hai mặt là đủ cho gia đình, đá cấp rất mịn chỉ cần khi bạn đã thành thạo.
  • Hộp gỗ trưng bày sang trọng: giá nam châm treo tường rẻ và cất dao tốt hơn.
  • Dao chuyên dụng cho từng loại thực phẩm: dao chính tốt làm được gần hết, thiếu gì bổ sung sau.
  • Lưỡi có hoa văn, khắc tên: đẹp nhưng không làm dao sắc hơn.

Câu tự hỏi trước khi trả tiền: mình có sẵn sàng dành mười lăm phút mỗi tháng để mài con dao này không? Nếu câu trả lời là không, hãy chọn loại độ cứng vừa, dễ chăm, và nhờ tiệm mài dao vài tháng một lần, thay vì mua con dao cứng nhất rồi để nó cùn trong giá.

Câu hỏi thường gặp

Một con dao bếp tốt có cần mua cả bộ không?

Không cần. Phần lớn gia đình chỉ dùng một con dao thái chính và một con dao gọt nhỏ. Dồn tiền cho con dao chính tốt, thêm một con dao chặt loại thường cho xương, thường hợp lý hơn mua cả bộ nhiều chiếc.

Dao bếp bao lâu thì nên mài một lần?

Với gia đình nấu mỗi ngày, mài bằng đá khoảng một đến hai tháng một lần, giữa các lần liếc vài lượt trước khi nấu. Khi thái cà chua phải ấn mạnh hay lưỡi trượt trên vỏ là lúc cần mài.

Có nên dùng dao thái để chặt xương gà không?

Không nên. Lưỡi dao thái mỏng, nhất là loại cứng, rất dễ mẻ khi đập vào xương. Hãy dùng một con dao chặt riêng có sống dày, loại thường cũng làm tốt việc này.

Dao thép carbon có hợp với bếp gia đình không?

Hợp nếu bạn có thói quen rửa và lau khô dao ngay sau khi dùng. Thép carbon rất sắc và dễ mài nhưng gỉ nhanh nếu để ướt, đổi màu khi cắt chanh, cà chua. Người bận rộn thường hợp thép không gỉ hơn.

Rửa dao bếp bằng máy rửa bát có sao không?

Có ảnh hưởng. Nhiệt độ cao, hoá chất tẩy và va đập trong máy làm mép lưỡi mau mẻ, cán gỗ nứt, chỗ nối cán lỏng dần. Rửa tay bằng nước ấm và lau khô ngay là cách giữ dao lâu nhất.

Không tự mài được thì có nên mua dao tốt không?

Vẫn nên, nhưng chọn thép không gỉ độ cứng vừa và nhờ tiệm mài dao có kinh nghiệm vài tháng một lần. Hãy tránh máy mài kéo qua khe vì nó ăn thép nhanh và làm hỏng góc lưỡi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138