Ghế làm việc tại nhà đáng tự thưởng là chiếc chỉnh được độ cao để bàn chân đặt phẳng trên sàn khi khuỷu tay ngang mặt bàn, có tựa lưng đỡ được phần thắt lưng, mặt ngồi không chạm vào khoeo chân, và có ống hơi, bánh xe, tay vịn thay riêng được khi hỏng. Chiếc ghế như vậy không cần đắt nhất, nhưng cần đúng kích thước với bạn và với cái bàn bạn đang có.
Chị Mai, kế toán làm việc tại nhà ở Đà Nẵng, ngồi trung bình bảy tiếng mỗi ngày trên một chiếc ghế ăn bằng gỗ suốt hai năm. Khi quyết định dồn quỹ tự thưởng cuối năm, khoảng một tuần lương, cho một chiếc ghế tử tế, chị gần như chọn theo ảnh đẹp. Bài này đi lại các bước chị nên làm trước khi trả tiền, và những chỗ phần lớn người mua ghế bỏ sót.
Đo trước khi đi xem ghế
Ghế tốt mà không khớp với bàn thì vẫn ngồi sai. Năm con số dưới đây chỉ mất mười phút đo bằng thước dây, ghi vào điện thoại mang theo.
- Chiều cao mặt bàn tính từ sàn. Phần lớn bàn làm việc cao khoảng bảy mươi đến bảy mươi lăm phân.
- Chiều cao từ sàn tới mặt sau đầu gối khi bạn ngồi, bàn chân phẳng, đầu gối gập vuông. Đây là độ cao mặt ngồi bạn cần.
- Khoảng cách từ lưng tới khoeo chân khi ngồi sát vào lưng ghế. Mặt ngồi nên ngắn hơn số này khoảng ba ngón tay.
- Chiều cao từ mặt ngồi tới khuỷu tay khi buông vai tự nhiên, để biết tay vịn cần hạ tới đâu.
- Khoảng trống dưới gầm bàn, gồm cả hộc kéo, để tay vịn và đầu gối không bị vướng khi kéo ghế vào sát.
Nếu bàn cao mà chân bạn ngắn, ghế nâng lên cho khuỷu tay ngang bàn sẽ làm chân lơ lửng. Khi đó cần thêm một bục kê chân, không phải đổi sang ghế đắt hơn. Chị Mai cao vừa phải nhưng bàn nhà chị cao bảy mươi tám phân, nên một chiếc bục kê chân đơn giản giải quyết phần còn lại.
Ghi thêm chiều cao và cân nặng của bạn, vì mỗi dòng ghế có tải trọng và khoảng nâng hạ riêng. Người cao trên một mét tám hay thấp dưới một mét rưỡi thường phải tìm ghế có ống hơi dài hoặc ngắn hơn loại phổ thông.
Năm điểm điều chỉnh và cái nào thật sự cần
Ghế càng nhiều cần gạt càng đắt, nhưng không phải cần gạt nào cũng đáng tiền. Xếp theo mức quan trọng với người ngồi lâu:
| Điều chỉnh | Mức cần | Kiểm thế nào khi thử | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nâng hạ mặt ngồi | Bắt buộc | Hạ tới mức bàn chân phẳng, khuỷu ngang bàn | Ghế nào không có thì bỏ qua |
| Tựa thắt lưng | Rất nên có | Lưng dưới được đỡ, không có khe hở | Loại chỉnh lên xuống tốt hơn loại cố định |
| Ngả lưng có khoá | Nên có | Ngả nhẹ ra sau được rồi giữ vị trí | Giúp đổi tư thế trong ngày |
| Tay vịn chỉnh cao thấp | Nên có nếu gõ phím nhiều | Vai buông lỏng khi tay đặt lên | Tay vịn cố định quá cao còn tệ hơn không có |
| Trượt mặt ngồi trước sau | Cần với người rất cao hoặc thấp | Chừa ba ngón tay sau khoeo | Người tầm vóc trung bình có thể bỏ qua |
| Tựa đầu | Tuỳ thói quen | Có ngả lưng nghỉ thường xuyên không | Ngồi thẳng gõ phím thì ít dùng |
Chị Mai nhận ra mình ngả lưng nghe điện thoại khách nhiều lần trong ngày, nên ưu tiên ngả lưng có khoá hơn là tựa đầu. Ghi lại thói quen thật của bạn trong một tuần sẽ cho câu trả lời tương tự, và thường cắt bớt được vài tính năng không cần trả tiền.
Phần khung và linh kiện quyết định chiếc ghế sống bao lâu
Ống hơi nâng hạ. Đây là linh kiện hỏng phổ biến nhất: ghế tự tụt dần khi ngồi. Ống hơi của ghế xoay phần lớn có kích thước theo chuẩn chung, thay được ở tiệm sửa đồ văn phòng với chi phí nhỏ so với giá ghế. Hỏi người bán ống hơi thuộc loại nào và có bán riêng không.
Chân sao năm cánh. Chân bằng kim loại đúc chắc hơn chân nhựa, nhất là với người nặng cân hay hay ngả mạnh. Chân năm cánh là yêu cầu tối thiểu để ghế không lật khi ngả.
Bánh xe. Sàn gạch, sàn gỗ hợp bánh bọc cao su mềm, đi êm và không trầy sàn. Bánh nhựa cứng hợp thảm. Bánh xe gắn theo kiểu cắm chốt là loại phổ biến, mua thay dễ.
Mặt lưới và mút. Lưới thoáng, hợp mùa nóng ẩm ở miền Trung và miền Nam, nhưng lưới mỏng sẽ võng sau vài năm; hãy ấn tay thật mạnh vào lưới, lưới tốt bật lại căng ngay. Mút đúc nguyên khối giữ dáng lâu hơn mút cắt dán nhiều lớp.
Vít và mối nối. Lật ghế xem mặt dưới: các chi tiết bắt bằng vít có thể siết lại khi lỏng. Chỗ nào chỉ dán hoặc tán chết thì hỏng là hết.
Thử ghế đúng cách, không chỉ ngồi xuống rồi đứng dậy
Ở chỗ bán, hầu hết mọi người ngồi thử chừng một phút. Một phút thì ghế nào cũng êm. Cái khó chịu của một chiếc ghế lộ ra sau mười lăm hai mươi phút: mép ghế cấn vào đùi, tựa lưng đẩy sai chỗ, tay vịn làm nhô vai. Hãy xin ngồi lâu hơn, mang theo laptop hoặc một cuốn sổ để làm đúng động tác bạn làm ở nhà.
Trong lúc ngồi, chỉnh theo thứ tự: độ cao mặt ngồi trước, rồi tựa lưng, rồi tay vịn. Sau đó ngả ra, đứng lên ngồi xuống vài lần, xoay sang hai bên như khi với lấy tập hồ sơ. Để ý tiếng kêu ở khớp ngả và ở chân sao. Ghế mới mà đã có tiếng lạo xạo thì vài tháng nữa sẽ rõ hơn.
Nếu mua ghế không thử được tại chỗ, hãy hỏi kỹ chính sách đổi trả và lấy số đo mặt ngồi, chiều cao tối thiểu, tối đa để so với năm con số bạn đã đo. Chị Mai chọn được hai mẫu ở hai chỗ khác nhau, mỗi nơi ngồi hai mươi phút. Mẫu đẹp hơn trong ảnh hoá ra có mép mặt ngồi cứng cấn vào đùi; mẫu còn lại trông bình thường nhưng sau hai mươi phút chị quên mất mình đang ngồi thử.
Đó là tiêu chí đơn giản nhất: ghế tốt là ghế bạn không còn để ý tới nó khi đang làm việc.
Lịch chăm sóc giúp chiếc ghế dùng thêm nhiều năm
Chiếc ghế tốt cũng cần bảo dưỡng, nhưng việc rất nhẹ và hầu như không tốn tiền.
| Bao lâu | Việc | Vì sao |
|---|---|---|
| Mỗi tháng | Gỡ tóc và chỉ rối khỏi bánh xe | Bánh kẹt làm ghế giật, mòn trục |
| Ba tháng | Siết lại các vít dưới mặt ngồi và tay vịn | Vít lỏng làm khung rung, mau gãy chốt |
| Ba tháng | Hút bụi lưới hoặc lau đệm bằng khăn ẩm vắt kiệt | Mồ hôi và bụi làm lưới giòn, vải bạc |
| Khi ghế tụt | Thay ống hơi | Không cần thay cả chiếc ghế |
| Khi chuyển nhà | Tháo chân sao và tay vịn, bọc riêng | Va đập làm nứt chân nhựa và gãy tay vịn |
Tránh đứng lên ghế để với đồ trên cao và tránh ngồi ngả hết cỡ trên hai bánh sau. Hai thói quen đó làm hỏng ghế xoay nhiều hơn bất kỳ lỗi sản xuất nào. Nếu nhà có trẻ nhỏ, hãy dặn các con không xoay ghế làm đồ chơi, vì khớp xoay và ống hơi không được thiết kế cho lực quay mạnh liên tục.
Đọc phiếu bảo hành ghế: phần nào được che, phần nào không
Phiếu bảo hành ghế thường ghi một con số năm rất đẹp, nhưng con số đó hiếm khi áp dụng cho mọi bộ phận. Trước khi trả tiền, chị Mai hỏi lần lượt từng phần dưới đây và ghi câu trả lời ngay trên hoá đơn.
| Bộ phận | Câu nên hỏi | Câu trả lời đáng yên tâm |
|---|---|---|
| Khung và chân sao | Gãy, nứt khung thì xử lý thế nào, trong bao lâu? | Đổi chi tiết mới, thời hạn dài nhất trong các bộ phận |
| Ống hơi | Ống hơi tụt có được thay không, thay mất bao lâu? | Có thay, có bán riêng sau khi hết hạn |
| Cơ cấu ngả lưng | Cần gạt, lò xo hỏng thì có sửa tại nhà không? | Sửa hoặc gửi linh kiện, ghi rõ ai trả công vận chuyển |
| Lưới, mút, vải bọc | Lưới võng, mút xẹp có được tính là lỗi không? | Có thời hạn riêng, dù ngắn hơn khung |
| Bánh xe, tay vịn | Có bán linh kiện thay lẻ không? | Có, và dùng chuẩn chung với nhiều loại ghế |
Câu trả lời mập mờ kiểu gì cũng bảo hành hết là lúc nên hỏi lại cụ thể hơn. Nơi bán làm tử tế thường nói rõ phần nào là hao mòn tự nhiên, không được bảo hành, và đó là dấu hiệu tốt chứ không phải xấu. Giữ hoá đơn và phiếu bảo hành trong một bìa riêng, chụp thêm một bản lưu trong điện thoại, vì khi ống hơi tụt sau hai năm, hầu như không ai còn nhớ mình đã cất giấy ở đâu.
Những khoản không cần chi khi mua ghế
Phần lớn tiền chênh giữa các mẫu ghế nằm ở những thứ dưới đây, và người ngồi làm việc bình thường ít được lợi.
- Ghế kiểu ghế đua xe với nhiều gối kê: trông chắc chắn nhưng lưng ghế thường cong một kiểu cố định, đệm da giả bong sau vài mùa nóng.
- Chức năng mát xa, rung, sưởi: thêm linh kiện điện là thêm chỗ hỏng.
- Da thật bọc toàn bộ: nóng khi ngồi lâu ở khí hậu nóng ẩm, chăm sóc mất công.
- Mua kèm bàn đồng bộ khi bàn cũ vẫn đủ cao và chắc.
- Tay vịn bốn chiều khi bạn chủ yếu ngồi viết tay hoặc đọc.
Câu tự hỏi khi đứng trước hai mẫu: mẫu đắt hơn có chỉnh thêm được điều gì mà mình đã ghi trong danh sách năm con số không? Nếu không có, mẫu rẻ hơn đã đủ, phần chênh để lại cho bục kê chân, đèn bàn hoặc đơn giản là giữ trong quỹ.
Một chiếc ghế phù hợp, chăm đúng cách, có thể theo bạn qua vài lần chuyển nhà. Đó là kiểu tự thưởng ít người nhìn thấy nhưng cơ thể bạn cảm nhận mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp
Ghế lưới hay ghế đệm mút hợp với khí hậu nóng ẩm hơn?
Ghế lưới thoáng hơn, ít bí lưng trong mùa nóng nên hợp với nhiều người ở miền Trung và miền Nam. Ghế đệm mút đúc êm hơn và giữ dáng tốt nếu phòng có điều hoà hoặc bạn hay ngồi trong mùa lạnh.
Làm sao biết chiều cao ghế đã vừa với bàn?
Khi ngồi, bàn chân đặt phẳng trên sàn hoặc trên bục kê, khuỷu tay ngang hoặc hơi cao hơn mặt bàn, vai buông lỏng. Nếu phải nhấc vai lên để gõ phím thì ghế đang thấp hoặc bàn đang cao.
Ghế xoay bị tụt dần có cần mua ghế mới không?
Thường không. Tụt dần là dấu hiệu ống hơi đã yếu, và ống hơi của phần lớn ghế xoay thay được ở tiệm sửa đồ văn phòng. Chi phí thay nhỏ hơn nhiều so với mua chiếc ghế mới.
Có nên mua ghế làm việc đã qua sử dụng không?
Có thể, nếu là ghế khung kim loại, ống hơi còn giữ được độ cao và lưới hay mút chưa xẹp. Hãy ngồi thử đủ lâu và kiểm tiếng kêu ở khớp ngả. Ghế cũ loại tốt thường đáng hơn ghế mới loại kém.
Ghế đắt có giúp hết đau lưng không?
Không có chiếc ghế nào hứa được điều đó. Ghế phù hợp giúp bạn ngồi đúng tư thế dễ hơn, nhưng đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng một giờ vẫn quan trọng. Đau kéo dài thì nên đi khám.
Nên để dành bao lâu để mua một chiếc ghế làm việc tốt?
Nhiều người cần khoảng một tuần lương cho một chiếc ghế tầm tốt, tức để dành ba đến bốn tháng nếu trích vài phần trăm thu nhập mỗi tháng. Gom đủ rồi mới mua, không trả góp.