TuThuong.comTự Thưởng
Những dịp đáng tự thưởng

Tự thưởng khi đạt mục tiêu tiết kiệm hay trả xong nợ: thưởng mà không phá quỹ

Đủ quỹ dự phòng hay vừa trả xong khoản nợ nên tự thưởng thế nào: lấy tiền từ đâu, mức bao nhiêu, bảng theo từng mục tiêu và cách giữ tiếp thói quen để dành.

Middle-aged Vietnamese seamstress folding finished fabric beside her sewing machine in a small home tailoring shop, side view, face turned away, bright window light

Khi đạt mục tiêu tiết kiệm hoặc trả xong một khoản nợ, phần tự thưởng nên lấy từ khoản tiền hằng tháng vừa được giải phóng hoặc phần vượt mục tiêu, không rút vào chính khoản đã gom; mức hợp lý là khoảng một tháng tiền góp hoặc tiền trả nợ trước đó, dùng một lần. Sau đó, khoản tiền hằng tháng ấy nên chuyển ngay sang mục tiêu kế tiếp, để thói quen để dành không dừng lại.

Bài này dành cho những ai vừa chạm được một cột mốc tiền bạc mà mình đã kiên trì nhiều tháng: cách tính mức thưởng, chọn món hợp với từng loại mục tiêu, và những bước để không trượt ngược sau khi đã về đích.

Tình huống: chị Hằng trả xong khoản vay mua máy may ở Nghệ An

Chị Hằng, 41 tuổi, mở tiệm may nhỏ tại nhà ở Nghệ An. Hai năm trước chị vay người nhà một khoản để mua máy may công nghiệp và máy vắt sổ, mỗi tháng trả một phần cố định. Tháng này chị trả xong đồng cuối cùng.

Cảm giác nhẹ người khiến chị muốn làm một điều gì đó thật lớn: sắm cho mình chiếc xe máy mới thay chiếc cũ đã mười năm. Nhưng nếu làm vậy, chị lại phải vay tiếp, quay về đúng vị trí vừa thoát ra. Con gái chị gợi ý một cách khác: tháng đầu tiên không phải trả nợ, dùng đúng số tiền bằng một kỳ trả để tự thưởng, từ tháng thứ hai đưa số tiền đó vào quỹ mua xe.

Chị Hằng dùng khoản bằng một kỳ trả nợ cho hai việc: một bộ kéo cắt vải tốt mà chị đã muốn từ lâu và một bữa cơm mời người nhà đã cho vay, như lời cảm ơn. Từ tháng sau, số tiền ấy chuyển vào quỹ mua xe. Theo tính toán, khoảng một năm rưỡi nữa chị mua được xe mà không vay ai.

Lấy tiền thưởng từ đâu: đúng và sai

Nguyên tắc chung là không lấy từ chính thành quả vừa đạt được. Bảng dưới so sánh các nguồn tiền hay được dùng.

Nguồn tiềnNên hay khôngLý do
Khoản tiền hằng tháng vừa được giải phóng (tiền trả nợ, tiền góp)nên, dùng một lầnbạn đã quen sống thiếu khoản đó, dùng một tháng không ảnh hưởng nếp chi
Phần vượt mục tiêu tiết kiệmnênmục tiêu gốc vẫn nguyên vẹn
Tiền lãi tiết kiệm của khoản đã gomđược, một phầnkhông đụng vào gốc
Rút một phần quỹ dự phòng vừa đủkhông nênquỹ dự phòng hụt là mất ngay mục đích của nó
Vay mới hoặc mua trả dầnkhôngvừa thoát nợ lại vào nợ

Dòng đầu là cách gọn nhất. Nếu bạn đã trả nợ hoặc góp tiết kiệm đều đặn mỗi tháng, tức là bạn đã quen sống với thu nhập trừ đi khoản đó. Tháng đầu tiên khoản đó rảnh ra, dùng nó cho tự thưởng là vừa có quà vừa không thay đổi mức sống.

Chỉ dùng một lần. Nếu tháng nào cũng coi khoản rảnh ra là tiền tự thưởng, nó sẽ lặng lẽ biến thành mức chi tiêu mới.

Với người buôn bán nhỏ có thu nhập lên xuống như chị Hằng, khoản rảnh ra nên tính theo mức trả nợ cố định trước đây, không tính theo doanh thu của tháng đó. Tháng nhiều khách không có nghĩa là được thưởng nhiều hơn, vì tháng ít khách sẽ đến ngay sau.

Mức và kiểu thưởng theo từng mục tiêu

Mục tiêu khác nhau xứng đáng với phần thưởng khác nhau. Mức chi tính theo khoản tiền hằng tháng bạn đã bỏ ra cho mục tiêu đó.

Mục tiêu vừa đạtMức thưởng gợi ýKiểu thưởng hợp
Quỹ dự phòng đủ ba đến sáu tháng chi phíkhoảng một tháng tiền gópmón dùng hằng ngày, một bữa ăn với gia đình
Trả xong khoản nợ người thânkhoảng một kỳ trả nợmón cho mình và một lời cảm ơn cụ thể tới người đã cho vay
Trả xong khoản vay lớn nhiều nămkhoảng một đến hai kỳ trả nợtrải nghiệm cùng gia đình, chuyến đi ngắn
Gom đủ tiền cho một món lớn đã địnhchính món đó là phần thưởngmua đứt, không thêm món phụ
Đạt mốc để dành nửa chặngnhỏ, bằng một hai bữa ăn ngoàinghi thức đánh dấu, giữ sức cho nửa sau

Dòng "gom đủ cho một món lớn" là chỗ hay lỡ: mua xong món chính rồi mua thêm hàng loạt phụ kiện vì đang vui. Món chính đã là phần thưởng, phụ kiện nên đợi tháng sau và tính vào quỹ khác.

Ngay sau khi về đích: năm việc trong một tuần

Tuần đầu tiên sau khi đạt mục tiêu là tuần dễ trượt nhất. Làm năm việc dưới đây trong vòng bảy ngày để giữ được thành quả.

  1. Xác nhận lại con số: kiểm số dư quỹ, hoặc xin giấy xác nhận đã trả xong nếu là khoản vay chính thức.
  2. Ghi ra ngày đạt mục tiêu và tổng thời gian đã kiên trì, để sau này nhìn lại.
  3. Quyết định phần tự thưởng theo bảng trên và dùng nó trong tuần này, không kéo dài.
  4. Đặt ngay mục tiêu kế tiếp và tên của nó: quỹ mua xe, quỹ học cho con, quỹ sửa nhà.
  5. Chuyển lệnh để dành hoặc thói quen bỏ tiền mỗi tháng sang mục tiêu mới, cùng số tiền, cùng ngày trong tháng.

Bước năm là bước giữ thói quen sống sót. Nếu khoảng trống giữa hai mục tiêu kéo dài vài tháng, rất khó để bắt đầu lại, vì khoản tiền đó đã kịp hoà vào chi tiêu thường ngày.

Nếu chưa nghĩ ra mục tiêu kế tiếp, cứ chuyển khoản đó vào một quỹ tạm tên là "chưa đặt tên". Tiền nằm yên ở đó vẫn tốt hơn tiêu mất.

Những cách ăn mừng làm trượt ngược

Mua món lớn ngay bằng tiền vừa gom. Quỹ dự phòng vừa đủ sáu tháng mà rút ra một tháng để mua sắm thì chỉ còn năm tháng, và cảm giác an toàn mất đi cùng lúc.

Coi việc hết nợ là được nới chi tiêu luôn. Tháng đầu sau khi hết nợ, nhiều người tăng mức ăn ngoài, mua sắm, và chỉ vài tháng sau khoản tiền rảnh ra đã biến mất không dấu vết.

Vay tiếp cho món mới vì thấy mình trả được. Đúng là bạn đã chứng minh khả năng trả nợ, nhưng lần vay mới cho món tự thưởng không phải là việc cần thiết. Gom quỹ cho món đó, như chị Hằng làm với chiếc xe.

Ăn mừng ồn ào với nhiều người. Một bữa tiệc lớn để khoe đã hết nợ có thể tốn bằng vài kỳ trả. Một bữa nhỏ với người thân, nhất là những người đã giúp mình, đủ ý nghĩa hơn.

Thưởng bằng một tháng nghỉ để dành. Nghe hợp lý sau nhiều tháng thắt lưng buộc bụng, nhưng một tháng không bỏ tiền vào quỹ thường kéo thành hai, ba tháng. Nếu thấy cần thở, hãy giảm mức góp xuống một nửa trong một tháng thay vì dừng hẳn, để nhịp để dành không bị đứt.

Giữ niềm vui suốt chặng, không đợi đến đích

Đặt mốc nhỏ giữa đường. Mục tiêu kéo dài hai năm rất dễ làm người ta nản ở tháng thứ tám, thứ mười. Chia chặng thành các mốc một phần tư, một nửa, ba phần tư, mỗi mốc có một nghi thức nhỏ gần như không tốn tiền, như một bữa cơm có món mình thích hay một buổi chiều nghỉ.

Nhìn thấy tiến độ. Một tờ giấy dán tủ lạnh vẽ thanh tiến độ, tô thêm một ô mỗi tháng. Chị Hằng dùng một tấm bìa cứng chia hai mươi bốn ô, mỗi lần trả nợ tô một ô bằng bút dạ màu. Nhìn số ô đã tô tăng dần là động lực rõ hơn mọi con số trong sổ.

Cho phép một tháng nhẹ hơn. Biết trước tháng nào sẽ khó, như tháng con nhập học hay tháng có đám cưới người thân, và đặt mức góp thấp hơn cho tháng đó. Một tháng góp ít có kế hoạch tốt hơn nhiều so với một tháng bỏ hẳn vì kiệt.

Kể với một người. Có một người biết mục tiêu của bạn và thỉnh thoảng hỏi thăm giúp bạn đi tiếp những lúc muốn dừng. Người đó cũng sẽ là người vui nhất cùng bạn ngày về đích.

Khi mục tiêu đạt nhờ một khoản bất ngờ

Có khi mục tiêu không đạt bằng góp từng tháng mà nhờ một khoản bất ngờ: thưởng đột xuất, tiền bồi thường, bán được món đồ cũ giá tốt. Trường hợp này cần thận trọng hơn, vì bạn chưa kịp quen với mức sống thiếu khoản trả nợ hay tiền góp như người góp đều.

Cách làm an toàn là dùng khoản bất ngờ để hoàn thành mục tiêu trước, phần dư nếu có chia đôi: một nửa vào mục tiêu tiếp theo, một nửa tối đa cho tự thưởng. Sau đó vẫn giữ khoản góp hằng tháng cũ cho mục tiêu mới, đừng dừng chỉ vì vừa có tiền.

Nếu khoản bất ngờ lớn hơn nhiều so với mục tiêu, cứ gửi nó nằm yên trong tài khoản tiết kiệm vài tuần trước khi quyết định. Những quyết định lớn về tiền đưa ra trong vài ngày đầu nhận tiền thường là quyết định người ta tiếc nhất về sau.

Ghi lại hành trình để lần sau dễ hơn

Đạt một mục tiêu tiền bạc dài hơi là một bài học về chính mình. Trước khi bắt đầu mục tiêu mới, hãy ngồi viết vài dòng: tháng nào khó giữ nhất và vì sao, mình đã cắt bớt khoản nào, khoản nào cắt rồi nhưng thấy không đáng cắt, có tháng nào phải lỡ và mình đã xử lý ra sao.

Chị Hằng ghi rằng tháng khó nhất là tháng Tám, khi con vào năm học mới, có hai tháng chị phải trả ít hơn và báo trước với người nhà. Lần này, với quỹ mua xe, chị chủ động đặt mức góp tháng Tám thấp hơn các tháng khác, bù vào những tháng cuối năm khi tiệm đông khách may đồ Tết.

Những ghi chép như vậy biến lần đạt mục tiêu này thành công cụ cho lần sau. Bạn không phải đoán tháng nào sẽ khó, mà đã biết trước để đặt mức hợp lý. Đó có lẽ là phần thưởng bền nhất của cả hành trình.

Câu hỏi thường gặp

Đạt mục tiêu tiết kiệm có nên tự thưởng không?

Nên, vì phần thưởng giúp bạn ghi nhận nỗ lực và có động lực cho mục tiêu sau. Điều quan trọng là lấy tiền từ khoản hằng tháng vừa rảnh ra hoặc phần vượt mục tiêu, không rút vào chính khoản đã gom.

Trả xong nợ rồi thì khoản tiền trả hằng tháng nên dùng vào đâu?

Tháng đầu có thể dùng làm phần tự thưởng một lần. Từ tháng thứ hai, chuyển nguyên khoản đó vào một mục tiêu mới như quỹ dự phòng, quỹ cho một món lớn. Bạn đã quen sống thiếu khoản đó nên việc tiếp tục để dành sẽ không khó.

Có nên rút quỹ dự phòng để thưởng cho mình khi vừa đủ quỹ?

Không nên. Quỹ dự phòng chỉ có tác dụng khi đủ. Hãy lấy tiền thưởng từ khoản góp tháng tiếp theo hoặc tiền lãi của quỹ, giữ nguyên số gốc vừa đạt được.

Mức tự thưởng khi đạt mục tiêu tiết kiệm bao nhiêu là hợp lý?

Một mốc dễ dùng là khoảng bằng một tháng tiền góp hoặc một kỳ trả nợ trước đó, dùng một lần. Mục tiêu lớn và dài nhiều năm có thể đến hai tháng tiền góp, nhưng vẫn lấy từ khoản rảnh ra chứ không lấy từ gốc.

Làm sao để không quay lại nợ sau khi đã trả hết?

Đặt mục tiêu kế tiếp ngay trong tuần đầu, chuyển khoản trả nợ cũ sang mục tiêu mới cùng ngày trong tháng, và với món lớn tiếp theo thì gom đủ rồi mới mua thay vì vay hay trả dần.

Có nên cảm ơn người đã cho mình vay không?

Nên, nhất là khi đó là người thân hay bạn bè cho vay không lãi. Một bữa cơm, một món quà nhỏ hay lời cảm ơn cụ thể giữ được mối quan hệ, và nhiều người coi đó là phần ý nghĩa nhất của ngày hết nợ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138