TuThuong.comTự Thưởng
Tự thưởng lành mạnh

Tự thưởng khi đang trả nợ: giữ động lực mà không làm chậm ngày trả xong

Đang trả nợ có được tự thưởng không: mức nhỏ bao nhiêu là vừa, thưởng theo mốc trả nợ, những phần thưởng gần như không tốn tiền và điều tuyệt đối tránh.

Young Vietnamese man crossing off a handwritten list in a notebook at a plastic table in a small rented room, morning light through a window, close overhead angle

Đang trả nợ vẫn có thể tự thưởng, miễn là phần thưởng rất nhỏ, khoảng một phần trăm thu nhập trở xuống, gắn với các mốc trả nợ cụ thể và không bao giờ làm lùi ngày trả xong. Một khoản niềm vui nhỏ có kế hoạch thường giúp người ta trả nợ đều tới cùng, trong khi thắt lưng tuyệt đối lại dễ dẫn tới một lần buông tay giữa chừng.

Bài này dành cho người đang trả những khoản nợ đã có: nợ người thân, nợ học phí, khoản vay mua xe máy, khoản vay sửa nhà. Phần dưới hướng dẫn mức thưởng phù hợp theo giai đoạn trả nợ, cách gắn phần thưởng với mốc, danh sách phần thưởng gần như không tốn tiền, một tình huống cụ thể và những điều tuyệt đối tránh.

Vì sao người trả nợ cũng cần một chút phần thưởng

Trả nợ là một mục tiêu kéo dài, thường hàng năm, và gần như không có lúc nào thấy vui. Mỗi tháng nhận lương xong, phần lớn tiền đi ngay, số nợ giảm chậm tới mức nhìn vào khó thấy khác biệt. Nhiều người kể rằng cái khó nhất không phải ở tháng đầu, khi quyết tâm còn cao, mà ở khoảng tháng thứ sáu đến tháng thứ mười, khi họ bắt đầu thấy mình chỉ đang làm để trả nợ.

Ở giai đoạn đó, có hai kiểu buông thường gặp. Kiểu thứ nhất là bỏ hẳn kỷ luật, tiêu một khoản lớn cho xứng những tháng nhịn, rồi phải trễ một kỳ trả. Kiểu thứ hai âm thầm hơn: vẫn trả đều nhưng kiệt sức, cáu gắt với người nhà, làm việc kém đi, có khi mất cả nguồn thu. Cả hai đều làm ngày trả xong lùi lại.

Một khoản thưởng rất nhỏ, có hẹn trước, không giải quyết được nợ, nhưng nó giúp hành trình trả nợ có những điểm dừng. Mỗi điểm dừng là một lần bạn tự xác nhận mình đã đi được một quãng. Phần thưởng ở đây không nhằm làm bạn vui hơn bằng đồ vật; nó nhằm giúp bạn đi tiếp mà không gãy giữa đường.

Mức thưởng theo giai đoạn trả nợ

Cỡ phần thưởng nên thay đổi theo tình trạng khoản nợ. Bảng dưới gợi ý theo mốc tương đối, không theo số tiền cụ thể:

Giai đoạnQuỹ tự thưởng hằng thángKiểu phần thưởng hợp
Vừa bắt đầu, nợ còn nhiều, chưa có quỹ khẩn cấpGần như bằng không, chỉ niềm vui không tốn tiềnĐi bộ nơi mới, nấu món mình thích, mượn sách đọc
Đã trả đều vài tháng, có quỹ khẩn cấp nhỏKhoảng nửa phần trăm đến một phần trăm thu nhậpMột ly cà phê ngon cuối tuần, một buổi chiều đi chơi gần
Đã trả quá nửaKhoảng một phần trămThêm một món nhỏ mỗi mốc, bằng một bữa ăn ngoài
Còn một hai kỳ cuốiGiữ như cũ, không tăngLên sẵn kế hoạch phần thưởng ngày trả xong
Đã trả xongMột phần nhỏ của khoản trước đây dùng trả nợPhần thưởng lớn hơn, từ tiền tháng đầu tiên không phải trả

Để ý dòng cuối: phần thưởng lớn khi trả xong nợ không lấy từ tiền tiết kiệm, mà từ khoản trước đây mỗi tháng dùng để trả. Tháng đầu tiên không còn nợ, bạn có thể dành một phần khoản đó cho mình, phần còn lại chuyển sang quỹ khẩn cấp và tiết kiệm. Đó là phần thưởng có thật mà không làm ai thiệt.

Gắn phần thưởng với mốc trả nợ

Mốc trả nợ dễ đo nhất là tỷ lệ đã trả. Vài cách đặt mốc hay dùng:

  • Mỗi phần tư khoản nợ. Trả được một phần tư, một nửa, ba phần tư: ba mốc trước ngày trả xong. Hợp với khoản nợ một hai năm.
  • Mỗi khoản nhỏ trả xong. Nếu có nhiều khoản, trả dứt từng khoản là một mốc. Nhiều người trả khoản nhỏ nhất trước để có cảm giác tiến bộ sớm.
  • Số kỳ trả đúng hạn liên tiếp. Sáu kỳ liên tiếp không trễ là một mốc, đặc biệt với người từng trễ hạn trước đây.
  • Mỗi lần trả thêm ngoài kế hoạch. Tháng nào có khoản thu thêm và bạn dồn vào trả nợ, đó cũng là một mốc đáng ghi nhận.
  • Không dùng mốc theo thời gian trôi qua. Mốc "đã trả được sáu tháng" mà không kèm số tiền thì dễ thưởng cho cả những tháng trả thiếu.

Viết các mốc ra một tờ giấy, kẻ một thanh dài từ không tới trả xong, tô dần khi trả. Nghe có vẻ trẻ con, nhưng nhìn thanh tô màu dài ra mỗi tháng là một phần thưởng không tốn đồng nào, và nhiều người thấy nó có tác dụng hơn cả món đồ.

Nếu khoản nợ là với người thân, bạn có thể báo cho họ mỗi khi qua một mốc. Một câu cảm ơn hay một lời động viên từ người cho vay cũng là phần thưởng, và nó giữ cho mối quan hệ không nặng nề trong suốt thời gian trả.

Tình huống: Tuấn, công nhân ở Bắc Ninh

Tuấn hai mươi bảy tuổi, làm công nhân lắp ráp ở một khu công nghiệp. Năm ngoái mẹ ốm, cậu vay của chú ruột và một khoản từ quỹ tương trợ ở công ty để lo viện phí, tổng cộng khoảng mười tháng lương. Cậu tính trả trong hai năm. Tám tháng đầu Tuấn nhịn gần như mọi thứ, không đi đâu, không mua gì, ăn cơm ở bếp tập thể và tăng ca tối đa.

Tháng thứ chín, Tuấn thấy mình kiệt sức. Một tối thấy bạn cùng phòng đi chơi về, cậu tiêu một lần gần nửa tháng lương cho một chiếc điện thoại mới, rồi tháng đó phải xin chú hoãn một kỳ. Cậu kể chuyện đó với chú, và chú khuyên: trả chậm một chút cũng được, nhưng đừng để mình gãy.

Tuấn lập lại. Mỗi tháng cậu để riêng một khoản rất nhỏ, khoảng một phần trăm lương, đủ góp tiền thuê sân đá bóng với bạn và một bữa phở sáng chủ nhật. Cậu chia khoản nợ thành bốn mốc, mỗi mốc thưởng một thứ nhỏ: lần đầu là một đôi giày đá bóng cũ còn tốt mua lại của người quen, lần sau là một chuyến về quê ở hai ngày với mẹ. Tuấn trả xong sau hai năm hai tháng, chậm hơn kế hoạch hai tháng vì lần buông kia, nhưng không trễ thêm kỳ nào nữa.

Phần thưởng gần như không tốn tiền cho người trả nợ

Khi quỹ tự thưởng gần như bằng không, phần thưởng vẫn có thể có, chỉ khác là đổi tiền lấy thời gian và công sức. Một danh sách để chọn:

  • Một buổi sáng tắt điện thoại, đi bộ tới một khu phố mình chưa từng tới.
  • Một ngày nghỉ ngủ dậy không đặt báo thức, nấu một bữa sáng chậm rãi.
  • Mượn một cuốn sách hoặc trao đổi sách với bạn, đọc trọn trong một buổi chiều.
  • Đi đạp xe hoặc chạy bộ ở công viên vào giờ đẹp nhất trong ngày.
  • Nấu món mình thích nhất từ nhỏ theo cách mẹ hay làm, rủ người thân ăn cùng.
  • Dọn lại góc riêng, lau sạch, đặt một chậu cây nhỏ xin được từ hàng xóm.
  • Gọi điện thật lâu cho một người bạn cũ đã lâu không nói chuyện.
  • Một buổi tối xem lại bộ phim mình thích, không làm gì khác.

Những phần thưởng này không phải món an ủi hạng hai. Nhiều người khi đã trả xong nợ vẫn giữ lại vài thói quen trong danh sách, vì chúng hoá ra là thứ họ thích thật, chỉ trước đây chưa có dịp để thử.

Những việc không cần làm

Không cần cắt hết mọi niềm vui để chứng tỏ quyết tâm. Người cho vay, dù là người thân hay tổ chức, cần bạn trả đều và trả đủ, không cần bạn khổ sở. Một người trả nợ kiệt sức thường là người dễ trễ hạn nhất, vì chỉ một biến cố nhỏ cũng đủ làm họ gục.

Không cần giải thích với mọi người vì sao mình không đi ăn, không góp tiền đi chơi. Một câu ngắn kiểu "dạo này mình đang để dành cho việc riêng" là đủ. Bạn bè tốt sẽ hiểu, và nhiều người sẽ rủ bạn những kiểu gặp nhau ít tốn hơn như đi bộ, nấu ăn ở nhà.

Không cần so tốc độ trả nợ của mình với người khác. Có người trả trong một năm vì thu nhập cao hoặc có gia đình đỡ, có người mất ba năm vì phải lo cả bố mẹ. Thứ duy nhất đáng so là bạn của tháng này với bạn của tháng trước: số nợ có giảm không, kỳ trả có đúng hạn không.

Cũng không cần chờ trả xong mới bắt đầu để dành. Nếu có thể, giữ một khoản quỹ khẩn cấp nhỏ song song với trả nợ; chính nó giúp bạn không phải vay thêm khi xe hỏng hay người nhà ốm, và đó là cách bảo vệ ngày trả xong tốt hơn mọi quyết tâm.

Những điều tuyệt đối tránh khi đang trả nợ

Vay khoản mới để tự thưởng. Bất kể khoản nhỏ tới đâu, vay thêm trong lúc đang trả nợ là cách nhanh nhất để nợ kéo dài vô hạn. Phần thưởng mua bằng nợ không còn là phần thưởng.

Mua trả góp hoặc trả sau. Những hình thức chia nhỏ thanh toán làm món đồ trông rẻ, nhưng thực chất là thêm một khoản nợ mới với kỳ hạn riêng của nó.

Dùng thẻ tín dụng cho món tự thưởng. Tiền trên thẻ không phải tiền của bạn. Khi đang trả nợ, khoản nhỏ trên thẻ dễ trở thành khoản lớn vì lãi.

Rút quỹ khẩn cấp để thưởng. Quỹ khẩn cấp là thứ giữ bạn không phải vay thêm khi có chuyện bất ngờ. Rút nó để thưởng là tự dỡ lưới an toàn của mình.

Thưởng lớn ngay khi còn một hai kỳ. Gần về đích người ta hay nới tay sớm. Hãy chờ tới khi kỳ cuối cùng thật sự đã trả, rồi mới mở phần thưởng lớn.

Giấu người cho vay về khoản tiêu lớn. Nếu bạn ngại người cho vay biết mình vừa mua gì, đó là dấu hiệu khoản đó đã đi quá giới hạn của người đang mắc nợ.

Câu hỏi thường gặp

Đang trả nợ có được tự thưởng cho bản thân không?

Được, nếu phần thưởng rất nhỏ, khoảng một phần trăm thu nhập trở xuống, gắn với mốc trả nợ cụ thể và không làm trễ kỳ trả nào. Khi chưa có quỹ khẩn cấp, nên chọn phần thưởng gần như không tốn tiền.

Nên đặt mốc trả nợ thế nào để tự thưởng?

Dùng tỷ lệ đã trả, ví dụ mỗi phần tư khoản nợ, hoặc mỗi khoản nhỏ trả dứt, hoặc sáu kỳ liên tiếp đúng hạn. Tránh mốc chỉ tính theo thời gian trôi qua mà không kèm số tiền đã trả.

Trả xong nợ nên thưởng mình thế nào?

Lấy một phần nhỏ từ khoản trước đây mỗi tháng dùng để trả nợ, dùng cho một phần thưởng lớn hơn bình thường. Phần còn lại chuyển sang quỹ khẩn cấp và tiết kiệm để không phải vay lại.

Có nên mua trả góp món tự thưởng khi đang trả nợ?

Không nên. Trả góp hay trả sau đều là khoản nợ mới, chồng lên khoản đang trả, làm ngày trả xong lùi lại. Món nào chưa đủ tiền mua thẳng thì chờ.

Trả nợ lâu bị nản thì làm sao?

Chia khoản nợ thành mốc nhỏ, tô thanh tiến độ mỗi tháng, giữ một vài niềm vui nhỏ đều đặn và báo tin cho người cho vay khi qua mốc. Nếu quá căng, hãy bàn giãn lịch trả thay vì buông hẳn.

Đang nợ người thân thì có nên đi chơi xa không?

Nếu chưa trả xong và chuyến đi tốn nhiều, nên hoãn. Một chuyến ngắn, gần, ít tốn kém thì có thể, nhưng nên để khi đã qua một mốc trả nợ và đừng ngại cho người thân biết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138