Một lớp học ngắn là món tự thưởng tốt khi bạn chọn theo kiểu nghỉ ngơi mình cần chứ không theo môn đang được nhắc nhiều: gốm hợp người muốn dùng tay và quên điện thoại, vẽ hợp người muốn yên tĩnh một mình, nấu ăn hợp người muốn có kết quả mang về chia cho cả nhà. Bắt đầu bằng một buổi học thử, chỉ đóng cả khoá khi buổi đầu làm bạn muốn quay lại.
Phần dưới so ba loại lớp phổ biến, các khoản chi hay bị quên, cách đọc thông tin một lớp học trước khi đóng tiền, và một lịch quỹ nhỏ để tự thưởng bằng việc học suốt nửa năm mà không phải bỏ ra một lần quá nhiều.
So ba loại lớp theo kiểu người học
Mỗi loại lớp cho một cảm giác khác. Đọc cột "hợp với ai" trước, giá cả sau.
| Loại lớp | Hợp với ai | Cảm giác sau buổi học | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Gốm (nặn tay, bàn xoay) | Người làm văn phòng nhìn màn hình cả ngày, muốn dùng tay | Đầu óc trống, tay mỏi nhẹ, hơi lấm lem | Sản phẩm phải chờ nung, thường vài tuần mới lấy được; bàn xoay khó hơn tưởng |
| Vẽ (màu nước, chì, sơn dầu cơ bản) | Người hướng nội, thích yên tĩnh, kiên nhẫn | Thư thả, chậm lại | Buổi đầu dễ thấy mình vẽ xấu; nên chọn lớp có bài tập hoàn thành trong một buổi |
| Nấu ăn, làm bánh | Người thích kết quả rõ ràng, muốn mang về chia sẻ | Vui, no, có món mang về | Hỏi rõ có được tự tay làm hay chỉ xem đầu bếp làm |
| Thủ công khác (đan, thêu, làm nến, đóng sổ) | Người muốn món đồ nhỏ tự làm để dùng | Hài lòng vì có vật dụng thật | Vật liệu thêm có thể đắt hơn tiền học |
Nếu bạn còn phân vân giữa hai loại, hãy nghĩ về buổi tối thứ Năm mệt nhất của tuần trước. Lúc đó bạn muốn cầm cục đất, cầm cây cọ, hay đứng bếp? Câu trả lời ấy đáng tin hơn những bức ảnh đẹp của lớp học.
Học thử một buổi trước, khoá dài sau
Sai lầm hay gặp nhất là đóng nguyên khoá tám buổi vì được giảm giá, rồi đi được ba buổi thì công việc dồn tới. Khoản tiền còn lại thành món nợ với chính mình, và mỗi lần nhìn thấy nó bạn thấy có lỗi thay vì thấy được thưởng.
Một buổi học thử, hay một "buổi trải nghiệm" mà nhiều lớp có, thường chỉ tốn bằng một bữa ăn ngoài tới khoảng nửa ngày công. Nó cho bạn biết ba điều không ai nói thay được: mình có thích cảm giác của việc đó không, giáo viên có hợp không, và đường tới lớp có quá xa vào giờ tan tầm không.
Sau buổi thử, đợi ba ngày. Nếu trong ba ngày ấy bạn tự dưng nghĩ lại về buổi học, xem lại ảnh mình làm, hoặc kể cho ai đó nghe, đó là dấu hiệu tốt để đăng ký tiếp. Nếu buổi học trôi qua như một buổi đi chơi bình thường, coi như bạn đã tự thưởng trọn một buổi, không phải đi tiếp.
Học thử cũng là cách để thưởng cho mình nhiều lần mà không gắn chặt: tháng này một buổi gốm, tháng sau một buổi làm bánh, tháng sau nữa một buổi vẽ. Sau vài tháng, môn nào khiến bạn quay lại sẽ tự lộ ra.
Các khoản chi phát sinh hay bị quên
Tiền học ghi trên thông tin lớp thường chưa phải tất cả. Trước khi đóng tiền, hỏi rõ từng khoản:
- Vật liệu: đất, men, màu, giấy, nguyên liệu nấu; có lớp gồm sẵn, có lớp tính riêng theo lượng dùng.
- Phí nung hoặc hoàn thiện sản phẩm gốm, phí mang sản phẩm về nếu muốn giữ nhiều món.
- Dụng cụ phải tự mua để tập ở nhà sau khoá: bộ cọ, giấy vẽ tốt, khuôn bánh.
- Tiền đi lại, gửi xe, bữa tối vội trước giờ học buổi tối; nhân với số buổi sẽ thấy không nhỏ.
- Phí học bù khi vắng một buổi, phí bảo lưu khoá học nếu phải dừng giữa chừng.
Cộng tất cả, chi phí thật của một khoá có thể cao hơn tiền học từ một phần ba đến gấp rưỡi. Hãy lấy con số thật này đặt vào quỹ tự thưởng, đừng lấy con số trên thông tin quảng cáo.
Một mẹo nhỏ để bớt chi phát sinh: chọn lớp trên đường từ chỗ làm về nhà thay vì ngược hướng, và hỏi xem có thể mang đồ ăn nhẹ vào lớp không. Hai việc này cắt được phần lớn tiền đi lại và bữa tối vội suốt cả khoá.
Đọc thông tin một lớp học trước khi đăng ký
Lớp học sở thích không có chuẩn chung, chất lượng chênh nhau rất xa. Dò theo các bước sau, mỗi lớp mất khoảng mười phút:
- Xem số học viên tối đa mỗi buổi. Lớp gốm bàn xoay quá tám người thì giáo viên khó đến từng bàn; lớp vẽ có thể đông hơn.
- Hỏi buổi đầu học gì cụ thể và cuối buổi bạn có gì trong tay. Câu trả lời mơ hồ là dấu hiệu chương trình chưa rõ.
- Xem ảnh sản phẩm của học viên mới, không chỉ ảnh của giáo viên. Đó mới là thứ bạn có thể làm được sau vài buổi.
- Hỏi chính sách khi vắng buổi, khi muốn dừng; một lớp tử tế có câu trả lời rõ ràng, viết ra được.
- Đọc nhận xét của người học, chú ý những nhận xét nói về cách giáo viên sửa lỗi cho người mới.
- Đến xem chỗ học trước nếu tiện đường, cảm nhận ánh sáng, tiếng ồn, chỗ rửa tay; đây là nơi bạn sẽ ngồi nhiều giờ.
Đừng chọn lớp chỉ vì gần nhà nhất hay rẻ nhất. Nhưng cũng đừng chọn lớp xa nhất vì đẹp nhất: đường đi mệt sau giờ làm có thể lấy hết niềm vui của buổi học.
Tình huống mẫu: Thảo và nửa năm tự thưởng bằng lớp học
Thảo, nhân viên chăm sóc khách hàng ở TP Hồ Chí Minh, cả ngày nói chuyện qua tai nghe. Cô muốn một sở thích không phải nói, không phải nhìn màn hình. Thảo đặt quỹ tự thưởng mỗi tháng bằng khoảng một ngày công và dành nó cho việc học.
Tháng đầu cô đi một buổi gốm nặn tay và một buổi vẽ màu nước. Buổi gốm làm cô quên giờ, buổi vẽ làm cô sốt ruột. Tháng thứ hai cô đi thêm hai buổi gốm ở hai chỗ khác nhau để so giáo viên. Tháng thứ ba, khi đã chắc, cô đăng ký một khoá sáu buổi bàn xoay, đóng tiền bằng quỹ của tháng đó cộng phần để dành từ hai tháng trước.
Sau nửa năm, Thảo có một bộ bát nhỏ tự làm, dùng hằng ngày, và một thói quen tối thứ Tư ra khỏi nhà. Tổng số tiền cô chi không vượt quỹ đã định, vì cô chưa bao giờ đóng một khoản lớn trước khi biết mình thật sự thích. Điều Thảo nói khi được hỏi: học thử nhiều chỗ tốn thêm chút tiền lúc đầu, nhưng đổi lại cô không phải tiếc một khoá học bỏ dở nào.
Lịch quỹ học tự thưởng sáu tháng
Bạn có thể chép bảng này, thay quỹ tháng bằng tỷ lệ thu nhập phù hợp với mình.
| Tháng | Việc | Chi từ quỹ | Để dành |
|---|---|---|---|
| 1 | Học thử hai môn khác nhau | Gần hết quỹ tháng | Ít hoặc không |
| 2 | Học thử lại môn thích hơn, ở chỗ khác | Khoảng một nửa | Một nửa |
| 3 | Đăng ký khoá ngắn bốn đến sáu buổi | Quỹ tháng cộng phần để dành | Không |
| 4 | Đi học theo khoá | Chỉ tiền đi lại, vật liệu | Phần lớn quỹ |
| 5 | Tập ở nhà hoặc học buổi lẻ | Mua một dụng cụ cơ bản | Một nửa |
| 6 | Quyết học tiếp, đổi môn hay nghỉ | Tuỳ quyết định | Phần còn lại |
Bảng này giúp bạn không bao giờ phải trả một khoản bất ngờ quá sức. Nếu đến tháng thứ sáu bạn muốn dừng, đó không phải thất bại: bạn đã có sáu tháng tự thưởng đúng nghĩa.
Giữ niềm vui học mà không áp lực thành tích
Đừng so sản phẩm của mình với người học lâu năm. Cái bát méo đầu tiên là bằng chứng bạn đã làm, không phải bằng chứng bạn kém. Người lớn đi học sở thích hay quên rằng trẻ con cũng mất rất lâu mới vẽ được hình tròn.
Không biến sở thích thành nghề phụ quá sớm. Khi bắt đầu nghĩ phải bán được thì mới đáng, lớp học thôi là phần thưởng và trở thành một việc nữa phải lo.
Chụp ảnh tiến bộ, không chụp để khoe. Một tấm ảnh mỗi buổi cho riêng mình xem sau ba tháng sẽ cho bạn thấy đã đi được bao xa, động lực tốt hơn mọi lời khen.
Cho phép mình nghỉ một buổi. Một tuần quá mệt thì ở nhà ngủ cũng là tự thưởng. Học bù sau, hoặc bỏ qua, đừng tự trách.
Mang sản phẩm vào đời sống. Dùng cái cốc tự làm để uống nước mỗi sáng, treo bức tranh nhỏ ở góc bàn, nấu lại món đã học cho cả nhà vào cuối tuần. Niềm vui của lớp học kéo dài nhất khi nó có mặt trong ngày thường của bạn.
Câu tự hỏi trước khi đóng tiền
Trước khi chuyển khoản cho bất kỳ khoá học nào, trả lời thành tiếng năm câu dưới đây. Nếu có hai câu bạn ngập ngừng, hãy lùi lại một tuần:
- Trong bốn đến sáu tuần tới, lịch làm việc của mình có ổn định đủ để đi đều không, hay đang có đợt cao điểm, kiểm toán, mùa thi của con?
- Mình muốn học vì thích chính việc đó, hay vì muốn có ảnh đẹp, muốn giống một người bạn?
- Tổng chi phí thật, gồm vật liệu, đi lại, học bù, có nằm trong quỹ tự thưởng tháng này cộng phần để dành không?
- Nếu phải nghỉ giữa chừng, mình mất bao nhiêu và có chấp nhận được không?
- Sau khoá học, mình có chỗ và thời gian để tiếp tục làm ở nhà, hay sẽ dừng hẳn? Cả hai đều được, nhưng nên biết trước.
Câu hỏi không nhằm làm bạn chùn bước, mà để khi đã đăng ký, bạn đi học với tâm thế nhẹ nhõm. Một khoá học mà ngày nào cũng phải ép mình đến lớp thì không còn là phần thưởng nữa.
Câu hỏi thường gặp
Người không có năng khiếu có nên học vẽ hay làm gốm không?
Nên, vì mục đích là niềm vui của việc làm chứ không phải tác phẩm. Hầu hết lớp ngắn dành cho người mới đều bắt đầu từ thao tác cơ bản. Chọn lớp có bài hoàn thành trong một buổi để bạn có cảm giác làm xong.
Học gốm có bẩn và mệt không?
Có lấm đất và mỏi tay, nhất là với bàn xoay. Mặc đồ cũ, đeo tạp dề, cắt móng tay ngắn. Gốm nặn tay nhẹ nhàng hơn, hợp với buổi học thử. Cái mệt ấy thường là mệt dễ chịu vì đầu óc được nghỉ.
Nên đóng cả khoá để được giảm giá không?
Chỉ nên khi bạn đã học thử và chắc lịch của mình trong những tuần tới. Phần giảm giá không bù được tiền mất nếu bỏ dở. Hỏi chính sách bảo lưu trước khi đóng, và đọc kỹ điều kiện hoàn tiền nếu có.
Lớp nấu ăn có đáng tiền không khi tự học trên mạng được?
Lớp nấu ăn đáng ở chỗ có người sửa tay cho bạn ngay lúc làm, và có không khí cùng làm với người khác. Nếu lớp chỉ cho xem đầu bếp làm mẫu thì giá trị thấp hơn, hãy hỏi rõ học viên có tự tay làm không.
Đi học một mình có ngại không?
Buổi đầu có thể ngại, nhưng lớp sở thích thường có nhiều người đi một mình. Đến sớm vài phút, chọn chỗ gần giáo viên để dễ hỏi. Sau hai, ba buổi bạn sẽ quen mặt vài người cùng lớp.
Nên học buổi tối trong tuần hay cuối tuần?
Buổi tối trong tuần giúp chia đôi tuần làm việc, nhưng dễ bỏ khi tăng ca hay tắc đường. Cuối tuần thong thả hơn nhưng chiếm thời gian nghỉ với gia đình. Thử học thử cả hai khung giờ trước khi chọn khoá dài.