Dụng cụ tập ở nhà cho phòng nhỏ nên mua theo bậc: bắt đầu với tấm thảm, mở bậc tiếp theo chỉ khi đã tập đủ số buổi tự đặt, và chọn món theo diện tích trống, tiếng ồn với hàng xóm, chỗ cất sau khi tập. Cách này biến mỗi món đồ thành phần thưởng cho những buổi đã tập thật, thay vì một góc phòng đầy đồ mua lúc hăng hái.
Cả bốn bậc cộng lại thường chỉ bằng vài ngày công, rải ra trong vài tháng, rẻ hơn nhiều so với một chiếc máy tập cồng kềnh. Phần dưới gồm bảng bậc và mốc, cách chọn từng món, bảng tiếng ồn và chỗ cất, một buổi tập mẫu, và những món không đáng kê vào một căn phòng nhỏ. Trước khi đọc tiếp, đo khoảng trống thật trên sàn nhà bạn: cần ít nhất một khoảng dài hơn chiều cao của mình và rộng bằng hai sải tay dang ngang.
Thảo và căn phòng trọ mười hai mét vuông
Thảo là sinh viên năm ba ở Hà Nội, ở một phòng trọ mười hai mét vuông, sàn gạch, tầng hai, ngay dưới là phòng một chị làm ca đêm. Thảo muốn tập thể dục buổi sáng mà không có thời gian và tiền đến phòng tập. Lần đầu, Thảo lên danh sách mua đủ thứ: thảm, tạ, dây, bóng tập, con lăn, ghế tập — tổng gần bằng tiền nhà một tháng.
Một người chị khoá trên khuyên Thảo xé đôi danh sách: chỉ mua tấm thảm, tập đủ mười hai buổi rồi mới mua món tiếp. Thảo đặt luật thành bậc, dán lên cửa tủ. Sau ba tháng, Thảo có thảm, dây kháng lực và một đôi tạ nhỏ, tất cả nhét gọn dưới gầm giường. Danh sách ban đầu còn lại quả bóng tập và ghế tập — Thảo nhận ra mình không cần tới chúng nữa. Tính ra tổng tiền Thảo chi chưa tới một nửa danh sách cũ, và không có món nào bị bỏ xó.
Cái lợi của mua theo bậc không chỉ là tiết kiệm. Mỗi lần mở bậc mới là một lần có lý do vui, đúng với tinh thần tự thưởng: phần thưởng đến sau công sức, không đến trước.
Bốn bậc dụng cụ và mốc mở bậc
Số buổi dưới đây là gợi ý cho người tập ba buổi mỗi tuần. Bạn có thể đặt mốc khác, miễn là đặt trước và không tự dời mốc khi thấy món đồ đẹp.
| Bậc | Món | Mốc để mở bậc | Tầng ngân sách |
|---|---|---|---|
| Bậc một | Thảm tập dày vừa, khăn nhỏ, bình nước | Ngay khi bắt đầu | Nhỏ, cỡ một hai bữa ăn ngoài |
| Bậc hai | Bộ dây kháng lực nhiều mức, dây nhảy nếu được phép nhảy | Đủ 12 buổi | Nhỏ |
| Bậc ba | Một đôi tạ đơn vừa sức hoặc tạ điều chỉnh gọn | Đủ 30 buổi | Vừa, khoảng một ngày công |
| Bậc bốn | Thanh xà gắn khung cửa hoặc con lăn xốp, khối kê yoga | Đủ 60 buổi | Vừa |
| Sau bậc bốn | Món lớn nếu thật sự cần, ví dụ ghế tập gấp được | Tập đều sáu tháng | Lớn, để dành vài tháng |
Bậc nào cũng dùng được ngay với bài tập của bậc trước, nên không có món nào phải chờ món khác mới dùng. Nếu tới mốc mà bạn thấy chưa cần món của bậc kế, cứ bỏ qua và dành tiền cho phần thưởng khác — mốc là quyền được mua, không phải nghĩa vụ phải mua.
Chọn từng món cho đúng
Thảm tập. Dày khoảng sáu đến tám li là vừa cho sàn gạch: đủ êm cho gối, không lún khi đứng. Mặt thảm phải bám, không trượt trên gạch; ngửi thử, mùi cao su nồng khó chịu thường là vật liệu kém. Dài hơn chiều cao của bạn một chút để nằm không bị thò đầu ra ngoài.
Dây kháng lực. Mua bộ có ba bốn mức nặng khác nhau thay vì một dây. Dây vải bọc ít bị cuộn và bền hơn dây cao su trần cho các bài chân; dây ống có tay cầm hợp các bài tay vai. Kiểm vết rạn trên dây trước mỗi buổi, dây rạn có thể đứt bật vào người.
Tạ đơn. Chọn mức bạn nâng được mười hai đến mười lăm lần mà động tác vẫn đúng. Bọc cao su hay nhựa đỡ ồn và đỡ hỏng sàn hơn tạ gang trần. Tạ điều chỉnh gọn chỗ nhưng nên kiểm khoá chắc, không lỏng khi lắc.
Thanh xà khung cửa. Chỉ mua khi khung cửa đủ chắc và đúng bề rộng ghi trên hộp; khung gỗ mỏng hay cửa nhôm không chịu nổi sức nặng người. Hỏi chủ nhà trước nếu phải bắt vít.
Con lăn xốp và khối kê. Không phải đồ tập sức, mà để giãn cơ, kê đỡ khi tập. Mua loại cứng vừa, bề mặt trơn cho người mới; loại gai nhọn cứng thường gây đau hơn là giúp thư giãn. Khối kê bằng xốp nhẹ đủ dùng, không cần loại gỗ hay bần đắt hơn.
Tiếng ồn và chỗ cất: hai thứ quyết định ở phòng nhỏ
Ở chung cư, nhà trọ, kiểu tập không làm phiền hàng xóm quan trọng ngang kiểu tập hiệu quả. Đối chiếu trước khi mua.
| Món hoặc kiểu tập | Độ ồn với phòng dưới | Chỗ cất | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Thảm, tập sàn, giãn cơ | Rất ít | Cuộn dựng góc tường | Hợp mọi khung giờ |
| Dây kháng lực | Gần như không | Một hộp nhỏ | Không móc dây vào tay nắm cửa yếu |
| Tạ đơn bọc cao su | Ít nếu đặt xuống nhẹ | Gầm giường, gầm bàn | Không thả tạ xuống sàn |
| Dây nhảy, bật nhảy | Lớn | Rất gọn | Chỉ nên tập ngoài sân hoặc giờ không ai nghỉ |
| Máy chạy bộ, xe đạp tập | Vừa đến lớn, rung sàn | Chiếm cố định một góc | Thường không hợp phòng trọ nhỏ |
Thảo không bao giờ nhảy dây trong phòng vì chị phòng dưới ngủ ban ngày; Thảo mang dây ra sân chung lúc sáu giờ sáng. Một câu hỏi thăm hàng xóm trước — "Sáng mình tập nhẹ khoảng hai mươi phút, nếu có tiếng động làm phiền thì chị nói mình nhé" — giữ được hoà khí lâu dài. Nếu sàn là gạch mỏng hay sàn gỗ ép, trải thêm một tấm thảm xốp ghép dưới chỗ đặt tạ, vừa đỡ tiếng vừa đỡ vỡ gạch khi lỡ tay.
Những món không đáng kê vào phòng nhỏ
Đây là những món hay được mua trong lúc hăng hái nhất, và hay bị rao bán lại nhiều nhất sau vài tháng.
- Máy chạy bộ cỡ lớn: chiếm chỗ, rung sàn, cần ổ điện riêng; đi bộ nhanh ngoài đường hay chạy tại chỗ trên thảm thay được phần lớn.
- Bộ tạ gang nhiều cục nặng: khó cất, nguy hiểm nếu có trẻ nhỏ, người mới chưa cần tới mức nặng đó.
- Máy rung, đai rung giảm mỡ: không thay được việc vận động thật, đừng tin lời hứa giảm cân trên bao bì.
- Bóng tập cỡ lớn: chiếm không gian, lăn khắp phòng khi không dùng, ít bài người mới cần tới mà ghế hay thảm không thay được.
- Gương tập cả mảng tường: điện thoại dựng quay lại động tác để tự xem lại là đủ.
- Thiết bị điện tử đếm nhịp, đếm số lần: để sau, khi đã tập đều sáu tháng và biết mình thật sự muốn theo dõi điều gì.
Nếu đã lỡ mua một món trong danh sách này, đừng tự trách. Đặt cho nó một thử thách hai tuần: dùng ít nhất bốn buổi. Không đạt thì bán lại khi còn mới, lấy tiền bù vào quỹ cho bậc kế tiếp. Món đồ bán lại sớm còn được giá; để thêm nửa năm dưới gầm giường thì gần như chỉ còn cho đi.
Một buổi hai mươi lăm phút với dụng cụ bậc một và bậc hai
Không cần giáo án phức tạp. Khung dưới đây dùng được cho người mới, chỉ cần thảm và dây kháng lực. Ai có bệnh tim mạch, khớp, đang mang thai thì hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu.
- Khởi động năm phút: xoay khớp cổ, vai, hông, gối, đi bộ tại chỗ.
- Chân: ngồi xuống đứng lên với ghế phía sau làm mốc, ba hiệp mười lần.
- Lưng: kéo dây kháng lực về phía ngực, dây vòng quanh chân hoặc cột chắc, ba hiệp mười hai lần.
- Ngực vai: chống đẩy dựa tường hoặc gối chạm thảm, ba hiệp tám đến mười lần.
- Bụng lưng: nằm ngửa co gối nâng hông, ba hiệp mười hai lần; plank gối chạm thảm, ba lần hai mươi giây.
- Giãn cơ năm phút trên thảm, thở chậm.
Đánh dấu mỗi buổi vào một tờ lịch dán cạnh tấm bảng bậc. Thấy dấu tích dày lên tới gần mốc mười hai hay ba mươi buổi là phần động lực mà không món đồ nào mua được; món mua khi chạm mốc chỉ là lời xác nhận. Khi bài thấy nhẹ, tăng lên bốn hiệp hoặc thêm vài lần mỗi hiệp trước khi nghĩ tới mua dây nặng hơn.
Giữ đồ tập bền và gọn trong căn phòng chật
Ở phòng nhỏ, đồ tập thường hỏng vì bị dồn chung với đồ khác chứ ít khi vì dùng nhiều. Thảm để gấp nếp lâu ngày sẽ nứt ở nếp gấp; nên cuộn tròn, mặt tập quay ra ngoài, buộc dây vải, dựng ở góc tường hoặc gác lên nóc tủ. Lau thảm bằng khăn ẩm với chút xà phòng loãng sau vài buổi, phơi chỗ thoáng, tránh nắng gắt làm thảm khô giòn.
Dây kháng lực để trong hộp hoặc túi vải, xa chỗ nắng chiếu và xa vật sắc nhọn; dây cao su để lâu dưới nắng sẽ rạn nhanh. Tạ đơn đặt trên một tấm lót dưới gầm giường để không làm xước gạch và không lăn ra lối đi. Thảo dành riêng một ngăn kéo cho đồ tập, mỗi món một chỗ cố định: lấy ra mất mười giây, cất vào mất mười giây. Nghe nhỏ, nhưng chính khoảng thời gian bày ra dọn vào là thứ khiến nhiều người bỏ tập ở nhà. Đồ nằm sẵn trong tầm tay thì sáng nào lười cũng khó tìm cớ hơn.
Nếu phòng ở ghép với bạn, thoả thuận trước món nào dùng chung, món nào của riêng ai, và ai lau thảm sau khi tập. Đồ tập dùng chung mà không ai lo thì nhanh xuống cấp hơn đồ của riêng một người.
Câu hỏi thường gặp
Phòng trọ nhỏ nên mua dụng cụ tập gì đầu tiên?
Một tấm thảm tập dày khoảng sáu đến tám li, mặt bám, đủ dài để nằm. Chỉ với thảm bạn đã tập được chân, lưng, bụng và giãn cơ; các món khác mở dần khi đủ số buổi.
Tập ở nhà thế nào để không làm ồn hàng xóm phòng dưới?
Ưu tiên bài trên thảm, dây kháng lực, tạ bọc cao su đặt xuống nhẹ. Tránh nhảy dây và bật nhảy trong phòng; nếu muốn tập, mang ra sân hoặc chọn giờ không ai nghỉ, và hỏi thăm hàng xóm trước.
Người mới nên chọn tạ đơn nặng bao nhiêu?
Chọn mức bạn nâng được khoảng mười hai đến mười lăm lần mà động tác vẫn đúng và không phải giật người. Mỗi người một khác, nên thử cầm trước khi mua thay vì đoán theo cân nặng.
Có nên mua máy chạy bộ để tập trong căn hộ nhỏ không?
Thường là không. Máy chiếm chỗ cố định, rung sàn và tốn điện. Đi bộ nhanh ngoài trời hoặc bài tập tim mạch trên thảm thay được phần lớn, để món lớn cho khi đã tập đều sáu tháng.
Dây kháng lực có an toàn không?
An toàn nếu dùng đúng: kiểm vết rạn trước mỗi buổi, không kéo dây quá dài so với hướng dẫn, móc vào vật thật chắc chứ không móc tay nắm cửa yếu. Dây rạn nên bỏ ngay vì có thể đứt bật.
Mốc mở bậc mua dụng cụ mới nên đặt thế nào?
Đặt theo số buổi đã tập thật, ví dụ mười hai buổi cho bậc hai, ba mươi buổi cho bậc ba, và ghi ra giấy từ trước. Không tự dời mốc sớm hơn khi thấy món đồ đẹp hay đang giảm giá.