TuThuong.comTự Thưởng
Bẫy khi tự thưởng

Tự thưởng bằng đồ ngọt, đồ chiên: giữ niềm vui ăn uống mà không thành nếp mỗi tối

Trà sữa, gà rán, bánh ngọt sau ngày dài là phần thưởng dễ nhất và cũng dễ thành thói quen nhất. Cách biến món ăn thành dịp, đổi khung giờ dễ ăn và tự kiểm.

Man in a delivery jacket sitting on a low plastic stool on a quiet sidewalk at dusk, holding a small paper bag on his lap, side view, streetlight glow

Đồ ngọt, đồ chiên vẫn có thể là phần thưởng, miễn là nó đến có chủ ý: một món ngon thật, ăn ngồi tử tế, vào một dịp đã định, vài lần mỗi tháng. Bẫy nằm ở chỗ nó dần thành nếp mỗi tối để dỗ mình sau ngày mệt, và khi ấy nó vừa tốn tiền, vừa nặng cho cơ thể, vừa không còn vui.

Đồ ăn là phần thưởng rẻ nhất, nhanh nhất và dễ có nhất, nên nó cũng là thứ dễ trượt thành thói quen nhất. Bài này không bảo bạn bỏ món mình thích, cũng không bàn chuyện ăn kiêng. Bài chỉ giúp bạn giữ cho món đó là phần thưởng, chứ không phải một khoản chi cố định và một phản xạ mỗi khi mệt.

Vì sao đồ ăn là phần thưởng dễ trượt nhất: chuyện anh Hùng

Có ba lý do khiến tự thưởng bằng đồ ngọt, đồ chiên dễ thành nếp hơn mọi loại phần thưởng khác. Thứ nhất, nó có ở khắp nơi, đặt là tới trong ít phút, không cần lên kế hoạch. Thứ hai, cảm giác dễ chịu đến ngay khi ăn, nhanh hơn mọi món đồ hay trải nghiệm. Thứ ba, mỗi lần chi rất nhỏ, chỉ bằng một bữa sáng hay một bữa trưa, nên không ai thấy cần phải cân nhắc.

Khi ba điều này gặp nhau vào cuối một ngày dài, khi sức cân nhắc đã thấp nhất, rất khó để không đặt món. Lần đầu là phần thưởng thật. Lần thứ mười là phản xạ. Đến lúc đó, món ăn không còn đem lại niềm vui như lần đầu, nhưng bỏ đi lại thấy thiếu. Thêm vào đó, ăn nhiều đường và dầu mỡ đều đặn, nhất là vào buổi tối và khi ít vận động, không phải là lựa chọn tốt cho sức khoẻ lâu dài. Đây không phải lời khuyên ăn uống, chỉ là điều ai cũng tự cảm thấy khi sáng hôm sau người nặng nề hơn.

Anh Hùng, tài xế giao hàng ở Đà Nẵng, chạy ca từ trưa tới tối. Hết ca, anh hay ghé mua một ly trà sữa và một phần gà rán, ăn ngay trên xe trước khi về nhà. Anh coi đó là phần thưởng sau một ngày nắng nóng. Một năm sau, anh thấy mình tăng cân, hay mệt vào buổi sáng, và tính ra món ăn sau ca chiếm gần một phần mười thu nhập mỗi tháng.

Điều anh nhận ra không phải là món đó có hại, mà là anh không còn nhớ vị của nó. Anh ăn vội, vừa ăn vừa xem điện thoại, xong là về. Anh thử giữ lại món gà rán nhưng chỉ vào tối thứ Bảy, mua ở quán anh thích nhất, mang về ăn cùng vợ trên bàn. Các tối khác anh mang theo chai nước mát và một hộp trái cây từ nhà. Sau hai tháng, chi tiêu cho khoản này giảm hơn một nửa, còn bữa tối thứ Bảy trở thành thứ anh mong cả tuần. Phần thưởng hiếm đi và ngon hơn.

Thói quen và phần thưởng: khác nhau ở đâu

Cùng một món ăn có thể là thói quen hoặc là phần thưởng, tuỳ cách bạn ăn nó. Bảng dưới giúp bạn nhìn ra mình đang ở bên nào:

Khía cạnhKhi đã thành thói quenKhi là phần thưởng
Tần suấtGần như mỗi ngày, hoặc mỗi khi mệtVài lần mỗi tháng, vào dịp đã định
Lý doVì mệt, vì buồn, vì tiện đườngVì đã xong một việc cụ thể
Cách ănĂn vội, vừa ăn vừa làm việc khácNgồi xuống, ăn chậm, biết mình đang ăn gì
Chọn mónMón gần nhất, nhanh nhấtMón mình thật sự thích, ở nơi mình thích
Khẩu phầnCỡ lớn vì chỉ thêm chút tiềnCỡ vừa đủ ngon, không ăn tới mức nặng bụng
Cảm giác sau đóNặng nề, hơi áy náyVui, nhớ được vị

Nếu phần lớn câu trả lời của bạn nằm ở cột giữa, đừng vội bỏ món. Chỉ cần dời nó sang cột phải từng dòng một, bắt đầu từ dòng dễ nhất với bạn. Với nhiều người, dòng dễ nhất là cách ăn: chỉ cần ngồi xuống và tắt màn hình, món ăn đã tự trở nên đáng nhớ hơn.

Biến món ăn thành dịp thay vì phản xạ

Các bước dưới đây giữ lại món bạn thích, chỉ đổi cách nó đến với bạn:

  1. Chọn một hai món bạn thích nhất trong số các món hay ăn. Các món còn lại thường chỉ là món tiện.
  2. Đặt cho chúng một dịp cố định, như tối thứ Bảy, hoặc gắn với một mốc như xong việc lớn trong tuần.
  3. Mua ở nơi bạn thấy ngon nhất, dù phải đi xa hơn một chút. Phần thưởng nên là bản ngon nhất của món đó.
  4. Ngồi xuống bàn để ăn, tắt màn hình, nếu được thì ăn cùng người nhà hoặc bạn bè.
  5. Chọn cỡ vừa, đừng nâng cỡ chỉ vì thêm chút tiền được thêm nhiều.
  6. Với các ngày còn lại, chuẩn bị sẵn một thứ thay thế ở khung giờ dễ ăn nhất.

Bước cuối là bước quyết định. Nếu không có thứ thay thế sẵn, sức kéo của thói quen ở đúng khung giờ đó sẽ thắng ý định của bạn.

Thay thế cho khung giờ dễ ăn nhất

Mỗi người có một khung giờ riêng dễ đặt món: tan ca, tối muộn, giữa chiều. Thứ thay thế không cần hấp dẫn bằng món cũ, chỉ cần có sẵn và dễ làm:

  • Một chai nước mát hoặc trà pha sẵn để trong túi hoặc tủ lạnh, uống ngay khi xong ca.
  • Một hộp trái cây đã cắt sẵn từ buổi sáng, cho cảm giác ăn một thứ gì đó mà nhẹ hơn.
  • Đi bộ chậm mười phút trước khi về nhà, cho cơ thể một tín hiệu khác rằng ngày đã xong.
  • Tắm ngay khi về, với nhiều người đó là tín hiệu ngày đã xong và cơn muốn ăn khuya qua đi.
  • Một món ăn nhẹ nấu ở nhà mà bạn thích, như cháo, bún, một bát canh nóng.

Đừng chọn thứ thay thế bạn ghét. Nếu chỉ nghĩ tới đã thấy chán, bạn sẽ bỏ nó sau vài ngày. Thử vài thứ trong hai tuần và giữ lại thứ bạn thấy dễ chịu.

Khi thèm ăn vặt thật ra là đói vì bỏ bữa

Một phần lớn các lần tự thưởng bằng đồ ngọt, đồ chiên vào chiều tối không đến từ việc thèm món đó, mà từ việc đói. Người làm ca, người chạy việc ngoài đường, người bận họp liên tục thường ăn trưa vội hoặc bỏ hẳn. Đến cuối ngày, cơ thể đói thật, và món gần nhất, nhanh nhất, nhiều năng lượng nhất trông hấp dẫn nhất. Lúc ấy gọi nó là phần thưởng chỉ là cách đặt tên cho một bữa ăn bị lỡ.

Anh Hùng nhận ra điều này khi để ý rằng những hôm anh ăn trưa đàng hoàng thì tối về anh ít ghé quán hơn hẳn. Anh bắt đầu mang theo cơm hộp và ăn vào giữa ca, kể cả khi đơn đang nhiều. Nếu bạn thấy cơn thèm luôn đến vào cùng một khung giờ, hãy xem lại bữa trước đó cách bao lâu và bạn đã ăn gì. Giải quyết cơn đói bằng một bữa ăn tử tế thì phần thưởng mới quay lại đúng vai của nó: một món ngon vì mình muốn, không phải vì mình đói.

Những việc không cần làm

Khi quyết giữ nhịp, có vài việc nghe có vẻ nghiêm túc nhưng không giúp gì nhiều, thậm chí làm bạn bỏ cuộc sớm hơn:

  • Không cần đếm từng con số dinh dưỡng của mỗi món. Với mục tiêu giữ nhịp tự thưởng, đếm số lần và ghi là dịp hay phản xạ đã đủ.
  • Không cần dọn sạch mọi món ngọt khỏi nhà. Chỉ cần không để chúng ở chỗ dễ thấy nhất, như mặt bàn hay ngay cửa tủ lạnh.
  • Không cần từ chối mọi lời mời ăn uống của bạn bè. Bữa ăn có người cùng ngồi chính là kiểu phần thưởng đáng giữ.
  • Không cần mua dụng cụ, hộp đựng, sách công thức mới để bắt đầu. Dùng đồ có sẵn trong bếp là đủ.

Giữ kế hoạch càng đơn giản thì càng dễ giữ được lâu. Nếu sau một tháng mọi thứ ổn, lúc đó mới tính có cần thêm gì không.

Chỗ hay sai khi cố giảm

Bỏ hẳn rồi ăn bù gấp đôi. Cấm tuyệt đối thường kết thúc bằng một tối ăn rất nhiều. Giữ một dịp cố định trong tuần bền hơn.

Đổi sang món gọi là lành mạnh nhưng đắt hơn. Một số món được giới thiệu là tốt cho sức khoẻ có giá cao hơn và vẫn nhiều đường. Đổi tên món không đổi thói quen.

Tự thưởng đồ ăn ngay sau buổi tập. Lấy đồ ngọt làm phần thưởng cho việc tập có thể làm hai thói quen ràng buộc nhau. Thưởng cho việc tập bằng thứ khác, như một đôi tất chạy mới khi đủ số buổi.

Mua cỡ lớn vì rẻ hơn tính theo lượng. Rẻ hơn mỗi phần nhưng bạn ăn nhiều hơn mức muốn. Tiền bỏ ra vẫn nhiều hơn.

Tự trách sau một lần trượt. Một tối ăn ngoài kế hoạch không làm hỏng cả tháng. Tự trách lại dễ dẫn tới ăn thêm để dỗ mình.

Cách tự kiểm sau một tháng

Cuối mỗi tuần, đếm số lần bạn ăn món ngọt hoặc chiên mua bên ngoài và đánh dấu lần nào là dịp đã định, lần nào là phản xạ. Không cần ghi chi tiết, chỉ cần hai cột đếm. Sau bốn tuần, nhìn xem số lần phản xạ có giảm không và số lần dịp đã định có giữ được không. Mục tiêu không phải là đưa về không, mà là để phần lớn các lần ăn nằm ở cột dịp đã định.

Thêm một câu hỏi nhỏ vào cuối tháng: lần ăn nào trong tháng mình còn nhớ vị. Anh Hùng nhận ra anh nhớ rõ cả bốn bữa tối thứ Bảy, còn các lần ăn trên xe trước đây thì không nhớ nổi một lần nào. Đó là cách đo đơn giản nhất xem món ăn còn là phần thưởng hay không. Nếu cơ thể bạn có điều gì cần lưu ý về chế độ ăn, hãy hỏi người có chuyên môn và theo lời khuyên của họ, bài này chỉ nói về cách giữ nhịp tự thưởng.

Câu hỏi thường gặp

Tự thưởng bằng đồ ăn có xấu không?

Không xấu. Đồ ăn ngon là một niềm vui chính đáng. Vấn đề chỉ xuất hiện khi nó thành phản xạ mỗi khi mệt, ăn vội và không còn vui. Giữ nó cho các dịp đã định thì nó vẫn là phần thưởng tốt.

Mỗi tuần tự thưởng đồ ngọt mấy lần là vừa?

Không có con số chung cho mọi người. Cách dễ dùng là giữ một hai dịp cố định mỗi tuần và để phần lớn các lần ăn rơi vào các dịp đó. Nếu bạn có lưu ý riêng về sức khoẻ, hãy hỏi người có chuyên môn.

Thèm đồ ngọt sau giờ làm thì thay bằng gì?

Chuẩn bị sẵn một thứ dễ có ở đúng khung giờ đó: nước mát, trà pha sẵn, trái cây cắt sẵn, đi bộ ngắn hoặc tắm ngay khi về. Thứ thay thế cần có sẵn trước, không phải nghĩ ra lúc đang thèm.

Đổi sang đồ ăn lành mạnh làm phần thưởng có được không?

Được, nhưng hãy xem kỹ món đó. Một số món mang tên lành mạnh vẫn nhiều đường và giá cao hơn. Nếu chỉ đổi tên món mà vẫn ăn vội mỗi tối, thói quen vẫn y như cũ.

Có nên đặt luật không ăn đồ chiên hoàn toàn?

Luật cấm tuyệt đối thường khó giữ và dễ bật ngược bằng một bữa ăn quá nhiều. Giữ một dịp cố định cho món bạn thích, ăn ngồi tử tế, thường bền hơn việc cấm hẳn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138