TuThuong.comTự Thưởng
Mua món tự thưởng tỉnh táo

Quy tắc chờ trước khi mua món tự thưởng lớn: chờ bao lâu theo từng mức ngân sách

Món tự thưởng càng lớn so với thu nhập thì càng nên chờ lâu. Bảng thời gian chờ theo ba mức ngân sách và việc cần làm trong lúc chờ để mua không hối hận.

young woman sitting by a window with a notebook on her lap, thinking, a closed shoebox and a mug on the sill, soft morning light, side view

Món tự thưởng càng lớn so với thu nhập thì thời gian chờ càng nên dài: món bằng một bữa ăn ngoài thì chờ một đêm, món khoảng một ngày công thì chờ một tuần, món phải để dành vài tháng thì chờ ít nhất ba mươi ngày. Thời gian chờ không nhằm bắt bạn nhịn, mà để tách cái muốn thật khỏi cái muốn do vừa xem quảng cáo, vừa mệt hay vừa được khen.

Chờ cũng không phải ngồi yên. Trong lúc chờ bạn ghi lý do mua, so vài lựa chọn, kiểm xem quỹ tự thưởng đã đủ chưa và hình dung món đồ sẽ nằm ở đâu trong một tuần bình thường của mình. Hết hạn mà vẫn muốn, vẫn đủ tiền, thì mua với tâm thế thoải mái, không áy náy.

Bảng thời gian chờ theo mức ngân sách

Cách chia dưới đây tính theo tỷ lệ với thu nhập của chính bạn, không theo giá niêm yết. Cùng một món, người này thấy nhỏ, người kia thấy lớn, nên hãy tự xếp món mình định mua vào hàng phù hợp.

Mức món tự thưởngSo với thu nhậpThời gian chờ gợi ýViệc làm trong lúc chờ
Món nhỏBằng một bữa ăn ngoài, khoảng một hai phần trăm thu nhập thángMột đêmHỏi lại sáng hôm sau: còn muốn không
Món vừaKhoảng một ngày côngBảy ngàySo ít nhất hai lựa chọn, đọc lời chê
Món lớnBằng một đến hai tuần lươngBa mươi ngàyKiểm quỹ, đọc chính sách đổi trả, hỏi người đã dùng
Món rất lớnPhải để dành từ vài tháng trở lênSáu mươi đến chín mươi ngàyThuê hoặc mượn thử nếu được, lập kế hoạch quỹ

Nếu món đồ thuộc loại bạn chưa từng dùng, cộng thêm một nấc. Ví dụ lần đầu mua đồ cắm trại thì dù chỉ ở mức món vừa, hãy chờ như món lớn, vì bạn chưa biết mình sẽ đi bao nhiêu chuyến. Ngược lại, thay một món cũ đã hỏng mà bạn dùng hằng ngày thì có thể rút ngắn, vì nhu cầu đã được chứng minh qua nhiều năm.

Một ví dụ: Linh và chiếc máy pha cà phê

Linh là kế toán ở Đà Nẵng, sáng nào cũng ghé quán mua một ly mang đi. Sau một quý chốt sổ mệt nhoài, Linh định tự thưởng một chiếc máy pha cà phê tại nhà, giá tương đương khoảng hai tuần lương. Theo bảng, đây là món lớn, nên Linh ghi tên máy lên giấy dán ở cửa tủ lạnh kèm ngày bắt đầu chờ.

Trong ba mươi ngày, Linh làm ba việc. Tuần đầu, Linh ghi lại số ly mua ngoài mỗi tuần và nhận ra trung bình là năm ly, nghĩa là máy sẽ được dùng thật. Tuần thứ hai, Linh hỏi hai người bạn đã có máy và biết thêm chuyện phải tẩy cặn định kỳ, phải mua hạt riêng. Tuần thứ ba, Linh thử pha bằng một dụng cụ lọc tay rẻ tiền để xem mình có chịu dậy sớm thêm mười phút không.

Hết hạn chờ, Linh vẫn muốn, nhưng chọn một mẫu đơn giản hơn dự định ban đầu vì phát hiện mình chỉ uống cà phê đen. Khoản chênh lệch được để lại trong quỹ. Đó là kết quả thường gặp của quy tắc chờ: không phải bỏ hẳn, mà là mua đúng hơn. Ba tháng sau, chiếc máy vẫn được dùng mỗi sáng, và Linh thấy vui mỗi lần bấm nút chứ không tiếc tiền.

Bảy việc nên làm trong thời gian chờ

Thời gian chờ chỉ có ích khi bạn dùng nó để thu thập thông tin. Làm lần lượt các việc sau, mỗi việc mất không quá vài phút.

  1. Ghi một câu: mình muốn món này để làm gì, dùng vào lúc nào trong tuần.
  2. Ghi ngày bắt đầu chờ và ngày được phép mua, dán ở chỗ hay nhìn thấy.
  3. Xem quỹ tự thưởng: số tiền đã để riêng có đủ trả một lần, không đụng tiền sinh hoạt và tiền dự phòng.
  4. Tìm ít nhất hai lựa chọn khác, kể cả lựa chọn rẻ hơn hoặc mua cũ.
  5. Đọc những đánh giá ba sao trở xuống để biết món đồ hay hỏng ở đâu.
  6. Hình dung chỗ đặt món đồ trong nhà và việc cất dọn, vệ sinh sau mỗi lần dùng.
  7. Đến ngày hẹn, tự hỏi lại câu ở bước một. Câu trả lời vẫn rõ ràng thì mua.

Nếu trong thời gian chờ bạn quên hẳn món đồ, đó cũng là một câu trả lời. Gạch tên nó khỏi danh sách và để tiền ở lại quỹ cho lần sau.

Những chỗ hay làm sai khi áp quy tắc chờ

Chờ nhưng vẫn mở trang bán hàng mỗi ngày. Xem đi xem lại hình ảnh chỉ làm cơn muốn mạnh thêm. Hãy lưu tên món vào danh sách rồi đóng lại, chỉ mở khi đến bước so sánh.

Bị đếm ngược khuyến mãi kéo đi. Người bán hay gắn đồng hồ đếm giờ để rút ngắn thời gian suy nghĩ của bạn. Đợt giảm giá nào cũng sẽ có đợt khác; món lớn hiếm khi chỉ giảm một lần trong năm.

Đổi sang món khác cùng loại rồi tính lại từ đầu. Đổi mẫu thì vẫn giữ ngày bắt đầu chờ cũ, vì nhu cầu là một. Tính lại từ đầu dễ làm bạn chán quy tắc và bỏ luôn.

Coi quy tắc chờ là hình phạt. Chờ là để món đồ đến với bạn đúng lúc, không phải để tự trách vì đã muốn. Khi hết hạn và đủ tiền, mua mà vẫn áy náy là bỏ phí cái vui của việc tự thưởng.

Áp cho cả những món thiết yếu. Giày đi làm đã rách, nồi cơm hỏng thì không cần chờ ba mươi ngày. Quy tắc này dành cho món muốn, không phải món cần.

Khi nào được rút ngắn, khi nào nên kéo dài

Quy tắc là để phục vụ bạn, nên có thể điều chỉnh. Mấy trường hợp dưới đây là lý do hợp lý để đổi thời gian chờ:

  • Rút ngắn khi món đồ thay cho một món cũ đã dùng nhiều năm và vừa hỏng, bạn đã biết rõ mình cần loại nào.
  • Rút ngắn khi món đồ đã nằm trong danh sách tự thưởng từ đầu năm, quỹ để dành riêng cho nó đã đủ.
  • Kéo dài khi bạn đang trong giai đoạn căng thẳng, mất ngủ hoặc vừa có chuyện buồn, vì lúc đó cảm giác cần một thứ gì đó thường mạnh hơn nhu cầu thật.
  • Kéo dài khi món đồ cần thêm phụ kiện hoặc tiền duy trì hằng tháng mà bạn chưa tính.
  • Kéo dài khi bạn chỉ biết đến món này qua một người quen hoặc một đoạn video, chưa tự tìm hiểu.

Ghi lý do điều chỉnh bên cạnh tên món. Sau vài lần, bạn sẽ thấy mình hay rút ngắn với loại nào và hay hối hận với loại nào, từ đó đặt quy tắc riêng sát với mình hơn.

Danh sách chờ: cách giữ để không thành danh sách mua

Một danh sách chờ tốt chỉ cần bốn cột: tên món, mức ngân sách so với thu nhập, ngày bắt đầu chờ, lý do muốn. Viết trên giấy hay ghi chú điện thoại đều được, miễn là một chỗ duy nhất. Khi danh sách chỉ có một nơi, bạn nhìn thấy cả bức tranh: tháng này đang chờ ba món, quỹ chỉ đủ một.

Đừng để danh sách dài quá năm món. Nếu đã có năm món mà muốn thêm món thứ sáu, phải gạch một món cũ. Cách này ép bạn so sánh các mong muốn với nhau thay vì gom tất cả rồi mua dần, vì gom dần là con đường ngắn nhất để quỹ tự thưởng cạn trước kỳ.

Mỗi tháng một lần, vào ngày nhận lương, đọc lại danh sách. Món nào đã quá hạn chờ mà bạn không còn nhớ vì sao muốn thì xoá. Món nào vẫn sáng rõ thì đối chiếu với quỹ. Tháng nào quỹ không đủ thì món đó chờ thêm, không vay mượn để kịp.

Năm câu tự hỏi vào ngày hết hạn chờ

Đến ngày được phép mua, đừng mua ngay theo quán tính. Trả lời thành tiếng hoặc viết ra năm câu sau, mỗi câu chỉ cần một dòng:

  • Mình còn nhớ rõ lý do muốn món này không? Nếu phải đọc lại ghi chú mới nhớ, cơn muốn đã nguội, có thể gạch tên.
  • Tiền mua có nằm sẵn trong quỹ tự thưởng không? Nếu phải lấy từ tiền ăn, tiền nhà hay tiền dự phòng thì chưa đến lúc.
  • Trong bảy ngày tới, mình sẽ dùng nó vào những lúc nào? Kể được ít nhất hai lần dùng cụ thể là tín hiệu tốt.
  • Có món nào trong nhà đang làm được việc tương tự không? Nếu có, món mới phải hơn hẳn chứ không chỉ mới hơn.
  • Nếu món này hỏng sau một năm, mình có thấy tiếc không? Câu này giúp bạn thấy mình đang trả cho giá trị dùng hay cho cảm giác sở hữu.

Trả lời trôi chảy cả năm câu thì mua và tận hưởng. Vướng ở câu hai thì dời ngày mua sang kỳ lương sau. Vướng ở các câu còn lại thì quay về bước so sánh, có thể bạn cần một món khác chứ không phải không cần gì.

Tự kiểm sau ba tháng: quy tắc chờ có hợp với mình không

Quy tắc nào cũng cần được kiểm bằng kết quả. Ba tháng sau khi bắt đầu, mở danh sách chờ và đếm: có bao nhiêu món đã ghi, bao nhiêu món đã mua, bao nhiêu món tự xoá. Với những món đã mua, ghi thêm số lần dùng trong tháng gần nhất.

Nếu gần như món nào cũng được mua sau khi chờ, có thể thời gian chờ của bạn quá ngắn, hoặc bạn chỉ ghi vào danh sách những món đã gần quyết. Thử kéo dài một nấc và ghi cả những món chợt thích. Nếu gần như món nào cũng tự xoá và bạn thấy bức bối, có thể bạn đang đặt chuẩn quá khắt khe; tự thưởng là để vui, không phải để thắng chính mình.

Một tỷ lệ dễ chịu với nhiều người là khoảng một nửa số món được mua, phần còn lại tự xoá hoặc được thay bằng món khác hợp hơn. Quan trọng hơn con số là cảm giác: những món đã mua có đang được dùng và làm bạn vui không. Nếu có, quy tắc đang làm đúng việc của nó.

Câu hỏi thường gặp

Quy tắc chờ ba mươi ngày có hợp với người thu nhập không đều không?

Có, và còn hợp hơn. Người làm tự do nên tính mức món theo thu nhập của tháng thấp nhất trong năm, không theo tháng cao nhất, rồi chỉ mua khi khoản để dành riêng đã đủ, không lấy tiền của tháng sau bù vào.

Chờ xong mà món đồ hết hàng hoặc tăng giá thì sao?

Coi đó là thông tin chứ không phải mất mát. Món tương tự gần như luôn có lựa chọn thay thế. Nếu giá tăng vượt quỹ thì món đó tự rơi về danh sách chờ, bạn để dành thêm hoặc chọn mẫu khác.

Có nên nói cho người khác biết mình đang chờ mua món gì không?

Nói với một người tin cậy giúp bạn giữ lời với chính mình. Tránh hỏi ý kiến quá nhiều người, vì mỗi người một khẩu vị và bạn dễ bị kéo sang món người khác thích chứ không phải món mình cần.

Món đang giảm giá sâu có nên bỏ qua quy tắc chờ không?

Chỉ bỏ qua khi món đó đã nằm trong danh sách chờ từ trước và đã gần hết hạn. Món bạn chỉ biết đến vì đang giảm giá thì phải chờ như bình thường, vì giảm giá là lý do để mua rẻ, không phải lý do để mua.

Quy tắc chờ có làm mất cảm giác vui khi tự thưởng không?

Thường là ngược lại. Nhiều người thấy niềm vui bắt đầu từ lúc chờ đợi và hình dung món đồ, còn món mua sau khi chờ thì được dùng lâu hơn, ít bị bỏ góc, nên cảm giác thưởng kéo dài hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138